Ngā Tauhono o Te Rima

Overview

Ko tēnei te akoranga tuatahi mō te waeine “Te Rima me Ngā Tauhono”. Ka tautohu, ka tatau, ka whakarōpū ngā ākonga i ngā huinga ki te 5, ā, ka tūhura i ngā tauhono o te rima, pērā i te 4 + 1 me te 3 + 2. Mā ngā rauemi raima, ngā matimati, ngā pikitia me ngā tau, ka whakamārama ngā ākonga i ō rātou whakaaro ki te reo Māori, ka mahi ngātahi hoki.

Learning intentions

• WALT tautohu, tatau, whakarōpū hoki i ngā huinga ki te 5.
• WALT tūhura i ngā huarahi rerekē hei hanga i te 5.
• WALT whakaatu i ngā tauhono o te 5 mā ngā rauemi, ngā pikitia, ngā matimati me ngā tau.
• WALT whakamārama i ō tātou whakaaro ki te reo Māori, ā, ka whakarongo ki ngā whakaaro o ētahi atu.

Success criteria

• Ka taea e au te tatau me te whakarōpū i ngā mea kia 5.
• Ka taea e au te whakaatu i te 5 mā ngā wāhanga e rua, hei tauira, 4 me te 1.
• Ka taea e au te tuhi, te hanga rānei i tētahi tauhononga o te 5.
• Ka taea e au te whakamahi i ngā rerenga kōrero: “E ___ me , ka 5” me “ tāpirihia ki ___, ka 5.”

Curriculum links

• Pāngarau: Tau me te Taurangi — te whakawhanake i te mōhio ki te tau, te tatau, te whakarōpū me te tāpiri i ngā tau iti.
• Te Reo Rangatira: Whakarongo me Kōrero — te whakarongo ki ngā whakamārama, te whakamahi i te reo Māori hei whakaahua i ngā whakaaro pāngarau.
• Te Reo Rangatira: Mātakitaki me Whakaatu — te whakaatu whakaaro mā ngā pikitia, ngā matimati, ngā rauemi raima me ngā tau.
• Marau ā-Kura: Honoa ngā tauira ki ngā horopaki o te kura, te whānau, te marae rānei, pērā i te whakarōpū taonga, hua, rauemi rānei.

Lesson structure (45 minutes)

1. 0–5 min · He tīmatanga whakamīharo. Whakaatu te pouaka, te pikitia rānei o tētahi ringa e rima ngā matimati mā ngā kiriata tīmatanga me te pātai whakaohooho. Ka pātai te kaiako, “E hia ngā matimati? Me pēhea tātou e whakaatu ai i te 5?” Ka whakaaro takitahi, ka kōrero ki te hoa, ka whakaatu mā ngā matimati. Whakamahia ngā rerenga kōrero: “E rima ngā matimati.”

2. 5–12 min · He whakaako tika. Whakaritea kia rima ngā porotiti ki runga i te whāriki, ka tatau tahi mai i te 1 ki te 5. Wehea ngā porotiti kia 4 me te 1, kātahi kia 3 me te 2, me te whakamahi i ngā kiriata whakaako mō te tatau me ngā wāhanga o te 5. Tauira te kī: “E whā me te kotahi, ka rima. 4 + 1 = 5.” Ka whakahoki ngā ākonga mā te reo, ngā matimati me ngā tohu tau.

3. 12–22 min · Hangaia ngā tauhono. Whakarōpū ngā ākonga kia 10 ngā takirua. Hoatu ki ia takirua ngā porotiti, ngā poraka, ngā pātene nui rānei, me ngā pereti iti e rua. Tonoa, “Hangaia te 5 ki ngā pereti e rua.” Ka hanga ngā takirua i ngā huarahi pērā i te 1 me te 4, te 2 me te 3, te 5 me te 0. Ka kōrero ia tamaiti: “E ___ me ___, ka 5.” Hīkoi te kaiako, ka tirotiro i te tatau kotahi-ki-te-kotahi me te reo pāngarau.

4. 22–32 min · Kēmu takirua: ‘Kimihia taku hoa’. Whakaatu ngā tohutohu me ngā tauira mā ngā kiriata tohutohu mō te kēmu takirua. Ka whiwhi ia ākonga i tētahi kāri, whakaahua rānei e whakaatu ana i tētahi wāhanga o te 5; kāore e tika kia pānui ngā ākonga i te kupu. Ka kimi rātou i te hoa e pupuri ana i te wāhanga e oti ai te 5. Hei tauira, ka kimi te 2 i te 3. Ka whakatakoto te tokorua i ā rāua rauemi, ka kōrero: “E rua me te toru, ka rima.” Whakawhitihia ngā kāri kia nui ake ngā whai wāhitanga.

5. 32–40 min · Whakaatu me te tuhi. Tohaina te pepa mahi mō ngā tauhono o te 5 ki ia ākonga. Ka whakaoti ngā ākonga i ngā wāhanga e toru: tuhi ira, whakaoti pikitia kia 5, me te tuhi i tētahi tauhononga, hei tauira, 3 + 2 = 5. Ka taea e ngā ākonga te whakamahi i ngā matimati me ngā porotiti. Ka kōrero ngā hoa mō tētahi whakautu, ā, ka tautoko te kaiako i te tuhi tika o ngā tau me te tohu tāpiri.

6. 40–45 min · Whakakapi me te aromatawai. Whakaatu ngā pātai whakakapi mā ngā kiriata kōrero whakamutunga. Ka whakaatu te kaiako i ngā porotiti e 5, ka huna i ētahi, ka pātai, “E hia ngā mea e kitea ana? E hia ngā mea kua huna? He aha te tauhononga?” Ka whakaatu ia ākonga i tētahi whakautu mā ngā matimati, te tuhi ki te rangi, te kōrero rānei. Whakarāpopototia: “He maha ngā huarahi hei hanga i te 5, engari e 5 tonu te tapeke.”

Resources

• te rahoraho kiriata mō te akoranga katoa
• te pepa mahi mō ngā tauhono o te 5
• Porotiti, poraka, pātene nui, rauemi tatau rānei
• Pereti pepa, whāriki iti, ipu rānei mō ia takirua
• Kāri whakaahua, kāri ira rānei mō te kēmu “Kimihia taku hoa”
• Papa mā, pene mā, pene rākau me ngā kape
• Ngā matimati o ngā ākonga

Assessment

• I ngā mahi ā-ringa, tirohia mēnā ka tatau tika ngā ākonga ki te 5, ka whakarōpū i ngā mea, ka mōhio hoki he rima tonu te tapeke ahakoa te whakarerekē i ngā wāhanga.
• I te kēmu, whakarongo ki te whakamahi i ngā rerenga kōrero “E ___ me ___, ka 5” me te whakamārama i te whakaaro ki te hoa.
• Tirohia te pepa mahi me te whakautu whakakapi. Tuhia ngā ingoa o ngā ākonga e hiahia ana ki te tautoko i te tatau, te tautohu tau, te whakamahi rānei i te tohu tāpiri.

Differentiation

• Tautoko: Whakamahia ngā porotiti me ngā pereti e rua i mua i te tono kia tuhi tau. Hoatu he anga kōrero, pērā i “E ___ me ___, ka 5”, me te tauira 5 kua tuhia.
• Tautoko reo: Whakaatu ngā kupu me ngā tohu: rima, me, tāpiri, ka, huinga. Whakamahia ngā pikitia, ngā tohu ā-ringa me te kōrero ā-takirua mō ngā ākonga e ako tonu ana i te reo Māori.
• Tautoko ako me ngā hiahia motuhake: Whakamahia ngā rauemi nui, ngā tae rerekē mō ia wāhanga, me te wā atu mō te tatau. Ka taea te whakautu mā te tohu, te hanga, te kōrero, te tuhi rānei.
• Wero: Tonoa ngā ākonga kia kimi, kia tuhi hoki i ngā tauhono katoa o te 5, ā, kia whakamārama he aha i rite ai te 2 + 3 me te 3 + 2.