Ag Tosú le hAiste

Overview

Sa cheacht seo ceartóidh na daltaí ceisteanna ón gceacht roimhe seo agus bainfidh siad úsáid as na botúin choitianta chun feabhas a chur ar a gcuid Gaeilge. Ansin cuirfear coincheap na haiste in aithne dóibh den chéad uair trí phlean simplí a chruthú ar an téama “Saol an Déagóra agus an Córas Oideachais”.

Learning intentions

• Beidh na daltaí in ann botúin choitianta i gceisteanna Gaeilge a aithint agus a cheartú.
• Beidh na daltaí in ann struchtúr bunúsach aiste a mhíniú: réamhrá, príomh-mhíreanna agus conclúid.
• Beidh na daltaí in ann smaointe ábhartha a bhailiú don téama “Saol an Déagóra agus an Córas Oideachais”.
• Beidh na daltaí in ann plean gearr a chruthú d’aiste shoiléir, eagraithe.

Success criteria

• Is féidir liom mo bhotúin a cheartú agus a mhíniú.
• Is féidir liom trí chuid d’aiste a ainmniú.
• Is féidir liom trí nó ceithre phríomhphointe a bhaineann leis an téama a scríobh.
• Is féidir liom abairtí iomlána agus nathanna úsáideacha a úsáid i mo phlean.

Curriculum links

• Léitheoireacht: líofacht, tuiscint agus féincheartú agus na daltaí ag léamh samplaí agus ag athbhreithniú a gcuid freagraí.
• Teanga ó Bhéal: úsáid chruthaitheach agus spraíúil na Gaeilge agus na daltaí ag plé tuairimí faoin saol scoile.
• Cumarsáid agus forbairt teanga: smaointe a chur in iúl, éisteacht le tuairimí eile agus freagairt go cuí.
• Scríbhneoireacht: pleanáil, eagrú agus forbairt smaointe sula scríobhtar aiste.

Lesson structure (40 minutes)

1. 0–3 min · Tús agus athghairm. Taispeánann an múinteoir an sleamhnán tosaithe leis an gceist spreagúil agus fiafraíonn: “Cad iad na dúshláin a bhíonn ag déagóirí ar scoil?” Smaoiníonn na daltaí ina n-aonar ar fhreagra amháin agus roinneann siad é le páirtí.

2. 3–14 min · Ceartú na gceisteanna. Úsáideann an múinteoir na sleamhnáin cheartaithe chun na ceisteanna ón gceacht roimhe seo a thaispeáint, gan na freagraí cearta a thabhairt láithreach. Oibríonn na daltaí i mbeirteanna, ceartaíonn siad a gcuid freagraí agus míníonn siad botún amháin, mar shampla litriú, ord na bhfocal, aimsir nó comhaontú.

3. 14–18 min · Plé ar na botúin. Bailíonn an múinteoir samplaí ón rang agus scríobhann sé/sí na leaganacha cearta ar an gclár, ag díriú ar na botúin is coitianta. Molann na daltaí cén fáth a bhfuil an leagan ceart níos cruinne agus déanann siad féincheartú ina gcóipleabhair.

4. 18–24 min · Cad is aiste ann? Taispeánann an múinteoir na sleamhnáin mhínithe ar struchtúr na haiste agus míníonn sé/sí gur píosa scríbhneoireachta eagraithe í aiste ina gcuirtear smaointe agus tuairimí in iúl. Déanann na daltaí nótaí gairide faoin réamhrá, faoi na príomh-mhíreanna agus faoin gconclúid, agus molann siad cuspóir gach coda.

5. 24–31 min · Smaointe a ghiniúint. Cuireann an múinteoir na ceisteanna ar na sleamhnáin smaointeoireachta: “Cad iad na buntáistí a bhaineann leis an scoil?”, “Cad iad na deacrachtaí a bhíonn ag déagóirí?”, “Cad is féidir leis an gcóras oideachais a fheabhsú?” Pléann grúpaí de cheathrar na ceisteanna agus roghnaíonn siad trí nó ceithre phríomhphointe.

6. 31–37 min · Plean pearsanta. Dáileann an múinteoir an bhileog pleanála don aiste agus samhlaíonn sé/sí plean samplach ar an gclár. Líonann na daltaí an réamhrá, trí phríomhphointe le mionsonraí agus smaoineamh don chonclúid; caithfidh siad dhá nascóir Gaeilge agus nath tuairime amháin a úsáid.

7. 37–40 min · Plé agus ticéad imeachta. Taispeánann an múinteoir na sleamhnáin phleanála agus na ceisteanna deiridh agus iarrann sé/sí ar bheirt daltaí pointe maith a roinnt. Críochnaíonn gach dalta an abairt “Sa chéad aiste eile, úsáidfidh mé…” ar a bhileog agus tugann sé/sí í isteach.

Resources

• cur i láthair an cheachta
• an bhileog pleanála don aiste
• Cóipeanna de cheisteanna agus freagraí ón gceacht roimhe seo
• Clár bán agus marcóirí
• Cóipleabhair agus pinn
• Uaireadóir nó amadóir don obair ghrúpa

Assessment

• Éisteann an múinteoir le míniúcháin na ndaltaí agus iad ag ceartú botún; seiceálann sé/sí an féidir leo an botún a ainmniú agus a cheartú.
• Seiceálann an múinteoir na pleananna le linn na hoibre: réamhrá, trí phríomhphointe, conclúid agus úsáid teanga chuí.
• Úsáidtear freagra an ticéid imeachta chun a fháil amach an dtuigeann gach dalta an chéad chéim eile i scríobh na haiste.

Differentiation

• Do dhaltaí a bhfuil tacaíocht de dhíth orthu, cuirtear banc focal agus nathanna ar an gclár: “Is é mo thuairim…”, “Ar an gcéad dul síos…”, “Ina theannta sin…”, “Mar fhocal scoir…”.
• Is féidir le daltaí áirithe a gcuid smaointe a phlé ó bhéal ar dtús agus iad a thaifeadadh mar eochairfhocail seachas abairtí iomlána.
• Cuirtear daltaí le cumas níos airde i mbeirteanna le haghaidh plé, agus iarrtar orthu sampla nó cúis a chur le gach príomhphointe.
• Tabharfar tacaíocht bhreise do dhaltaí EAL, SEN nó a bhfuil deacrachtaí litearthachta acu trí mhúnla aiste, treoracha céim ar chéim agus seiceáil rialta leis an múinteoir.