Bia agus Dí

Réamhrá

• Aicme: Dara bliain (Aois: 9-10)
• Am: 35 nóiméad
• Líon na ndaltaí: 16
• Teanga: Gaeilge
• Ábhar: Eolaíocht
• Ábhar an Chúrsa: Bia agus dí

Coincheap an Chúrsa

Déanfaidh na daltaí iniúchadh ar bhia agus ar dhilseacht bia chun a thuiscint conas a théann bia isteach i sláinte agus conas is féidir roghanna bia a dhéanamh atá go maith do chorp agus don timpeallacht.

---

Spriocanna Foghlama (IE Curriculum Framework Reference)

• Léiriú scileanna eolaíochta agus cumas iniúchta:
  • Tuig dábhairt, éabhlóid agus feidhm na mbia éagsúla.
  • Déan agus glasáil taighde simplí faoi thábhacht na cothaithe.
• Cumas díriú ar chothú agus bia:
  • Féach ar an tionchar a bhíonn ag bia ar ár sláinte.
  • Tuig na príomhchúiseanna le roghanna bia sláintiúla.
• Teanga:
  • Úsáid a bhaint as Gaeilge chruinn agus ardán don léiriú agus comhroinnt.
• Caidreamh sóisialta agus mothúchánach:
  • Oibriú le chéile agus plé ábhartha á dhéanamh.

---

Ábhair agus Aids Íocaíochta

• Cártaí pictiúr cócaireachta simplí (bainne, úlla, arán, uisce, glasraí).
• Páipéar, peann luaidhe, criáin.
• Pacáistí bia réamh-mheasta fáilteach (mar shampla, pictiúir ón siopa nó málaí beaga glasraí/friochta).
• Bardas nó bord bán le marcóirí.
• Ríomhphost nó fógra gearr a scríobh leis na daltaí (de réir a n-éascailte).

---

Struchtúr an Cheachta

Am	Gníomhaíocht	Sonraí
0-5 nóiméad	Réamhrá	- Friotal Gaeilge simplí chun fáilte a chur roimh na páistí. - Plé gairid ar "Cad é bia?" - Rangbualadh: Agus cén bia is fearr daoibh?
5-10 nóiméad	Comhrá ar Bia agus Sláinte	- Plé ar an méid a dhéanann bia maith do chorp - Na cineálacha bia: carbaihiodráití, próitéin, saille - Ceisteanna agus freagraí i nGaeilge.
10-20 nóiméad	Gníomhaíocht: Cártaí Bia & Grúpa Oibre	- Roinn daltaí i 4 ghrúpa - Tugtar cártaí bia dóibh - Scríobhann siad síos cén grúpa bia atá ar gach cárta. - Déanfaidh siad a thaispeáint do rang.
20-30 nóiméad	Turgnamh Simplithe Bia Sláintiúil	- Fíoraithear cén bia is fearr agus cén fáth - Plé ar uisce vs deochanna milis - Smaointe ar conas a roghnú bia sláintiúil - Glanadh agus ord na seomra a dhéanann daltaí.
30-35 nóiméad	Measúnú agus Plé Críochnaitheach	- Ceisteanna an-bhreise faoi bhia - Daltaí scríobh síos nó labhairt ar ceann dá roghanna bia is fearr, agus cén fáth é - Cuir na daltaí a gcuid smaointe i gcló ar bord bán.

---

Cur chuige Teagaisc

• Teanga: Níos mó béim ar úsáid iomlán na Gaeilge le fearainn shoiléire.
• Páirtíocht: Dúshlán do gach dalta tógáil páirte i bpobal na hárasán (rang).
• Cumarsáid: Struchtúr soiléir le ceisteanna agus freagraí i nGaeilge.
• Déantúsmharacht: Ag úsáid cártaí agus rudaí praiticiúla chun smaointe a léiriú agus a bheachtú.
• Féinmheasúnú: Ag tabhairt deis do dhaltaí smaoineamh orthu féin faoi a bhfoghlaim.

---

Measúnú (IE Curriculum Alignment)

• Bliain 4 Eolaíocht: Tuigeann daltaí éagsúla grúpaí bia agus an tábhacht a bhaineann leo.
• Cumas Teangacha: Is féidir leo frásaí agus focail nua a úsáid chun a gcuid tuairimí a chur in iúl.
• Sóisialacht: Is féidir leo oibriú go comhoibríoch i ngrúpaí beaga le múinteoir ag tacú leo.
• Torthaí Foghlama: Déanann na daltaí cur síos ar bhia sláintiúil agus cén fáth go bhfuil sé tábhachtach.

---

Nótaí Breise don Mhúinteoir

• Bain úsáid as ceisteanna oscailte chun cur síos níos doimhne a spreagadh.
• Spreag daltaí chun ceisteanna a chur faoi na roghanna bia atá acu sa bhaile.
• Molfaidh mé an réamhullmhúchán a dhéanamh ar na cártaí seo roimh an rang.
• Ná déan dearmad an t-eolaíocht simplí mar phríomhfhócas ach chothaigh aeistéitic na Gaeilge sa rang.

---

Go n-éirí libh leis an gceacht!