He Ao Nekeneke

Overview

60 meneti | 25 ākonga | Tau 7–8 Ko te aronga o tēnei akoranga tuatahi o te waeine Ngā Nekeneke o Papatūānuku he whakamārama i ngā paparanga matua o Papatūānuku me te nekehanga o ngā pereti nekeneke. Ka hono ngā ākonga i te mātauranga pūtaiao ki te whakaute ki te whenua, ki ngā kōrero tuku iho, me ngā mātauranga o ngā mana whenua me ngā hapū.

Learning intentions

• WALT whakamārama i te hanga o Papatūānuku.
• WALT tautuhi, whakamārama hoki i ngā paparanga matua: te kirinuku, te koroka, me te matua.
• WALT whakamahi tika i te kupu pereti nekeneke.
• WALT hono i te pūtaiao ki te kaitiakitanga me te whakaute ki te whenua.

Success criteria

• I can tapaina, ka whakamārama i ngā paparanga matua o Papatūānuku.
• I can whakamahi tika i te kupu pereti nekeneke ki te whakamārama i te nekehanga o te kirinuku.
• I can whakaatu i te tūnga o Aotearoa ki ngā rohe pereti.
• I can kōrero whakaute mō te whenua me ngā mātauranga o te rohe, me te mōhio kāore au e hanga kōrero tuku iho mō tētahi iwi, hapū rānei.

Curriculum links

• Pūtaiao: Te Ao Tūroa — te hanga, ngā pūnaha me ngā tukanga o Papatūānuku.
• Pūtaiao: te whakamahi taunakitanga, tauira me te reo pūtaiao hei whakamārama i ngā āhuatanga o te ao tūroa.
• Te Reo Māori: te whakarongo, te kōrero me te whakamahi tika i ngā kupu hou mō te pūtaiao.
• Tikanga ā-iwi: te tūrangawaewae, te hononga ki te whenua, me te kaitiakitanga.

Lesson structure (60 meneti)

1. 0–7 meneti | He tohu o te nekehanga? Whakaaturia he whakaahua, he ataata poto rānei o te rū whenua, te puia, te rū whenua i raro i te moana, me ngā maunga. Whakatuwheratia ngā kiriata whakataki me te pātai whakaohooho ka pātai: “He aha ngā tohu o te nekehanga o te whenua?” Kohia ngā whakaaro ki te papa; kaua e whakatika wawe i ngā whakautu.

2. 7–17 meneti | He whakamārama poto Mā te pōro kirihou me ngā kiriata mō ngā paparanga o Papatūānuku, whakaaturia te kirinuku, te koroka, me te matua. Whakamāramatia he angiangi te kirinuku ki te whakataurite ki te rahi o te whenua, ā, kua wāwāhia te kirinuku me te wāhanga o runga o te koroka ki ngā pereti nekeneke. Whakamārama ko te pereti nekeneke he papa nui o te kirinuku me te wāhanga o runga o te koroka e neke ana.

3. 17–32 meneti | Hanga tauira ā-rōpū Whakarōpūngia ngā ākonga kia rima ngā rōpū, tokorima ki ia rōpū. Tohaina te pōro kirihou me te pepa mahi mō te tapanga me te whakamārama i ngā paparanga. Me hanga e ia rōpū he tauira paparanga, ka tapaina te kirinuku, te koroka me te matua, ā, ka tuhi kotahi rerenga whakamārama mō ia paparanga. Hīkoi te kaiako, āwhina i ngā kupu hou, me te tirotiro kei te mārama ngā ākonga ko te tauira ehara i te rahi tūturu.

4. 32–44 meneti | Ka neke ngā pereti Tohaina ngā pepa hei whakaatu i ngā pereti nekeneke. Mā ngā rōpū e pana, e tō, e wehe rānei ngā pepa hei whakaatu i ngā nekehanga rerekē. Whakamahia ngā kiriata mō te nekehanga o ngā pereti hei pātai: “He aha pea ka puta ina tuki ngā pereti? He aha pea ka puta ina wehe?” Tūhono ki ngā rū whenua, ngā puia me te hanga maunga, engari whakamāramatia kāore ngā tauira pepa e whakaatu ana i ngā taipitopito katoa o te ao tūturu.

5. 44–52 meneti | Aotearoa me tō tātou whenua Whakamahia te mahere ao me te mahere o Aotearoa, me te kiriata e whakaatu ana i Aotearoa me ngā rohe pereti. Āwhinatia ngā ākonga ki te kite i te tūnga o Aotearoa ki te rohe o ngā pereti nui. Kōrerohia ngā tohu pērā i ngā rū whenua me ngā puia. Whakamāramatia he mea nui kia mahi tahi te kura me ngā mana whenua me ngā hapū o te rohe mō ngā kōrero tika mō te whenua; kaua e hanga ingoa, kōrero tuku iho, kerēme rānei kāore i te mōhiotia.

6. 52–60 meneti | Whakamārama me te whakaaroaro Ka whakaoti takitahi ngā ākonga i te wāhanga whakamutunga o te pepa mahi mō te hoahoa whakamārama: he hoahoa kua tapaina, me ngā rerenga e whakamahi ana i kirinuku, koroka, pereti nekeneke me kaitiakitanga. Tonoa ētahi ākonga kia whakamārama ā-waha. Whakakapi ki te pātai: “Me pēhea te whakaute me te tiaki i te whenua e ako nei tātou?”

Resources

• te kiriata kotahi mō te akoranga katoa
• te pepa mahi mō ngā paparanga me te hoahoa whakamārama
• Pōro kirihou, kia rima neke atu
• Pepa A3, pepa noa, pene me ngā pene tae
• Pepa roa hei whakaatu i ngā pereti nekeneke
• Mahere ao me te mahere o Aotearoa
• Ataata pūtaiao kua āta tirohia, he wā poto
• Papa mā, pūrere whakaatu, me ngā kupu hou kua tāngia

Assessment

• Pātai ā-waha i ngā wāhanga whakamārama me te mahi tauira.
• Aromatawai i te hoahoa: tika ngā tapanga, āta whakamāramatia ngā paparanga, ā, kua tika te whakamahi i pereti nekeneke.
• Rārangi tirotiro mō te whai wāhi ki te mahi tahi, te kōrero pūtaiao, me te whakaute ki te whenua me ngā mātauranga o te rohe.

Differentiation

• Mō ngā ākonga e hiahia tautoko ana, whakaritea he hoahoa kua tīmata, he kupu āwhina, he whakaahua o ngā paparanga, me ngā rerenga tīmatanga.
• Whakaritea ngā hoa tautoko, ā, tukuna ngā ākonga kia whakamārama ā-waha, mā te tuhi rānei.
• Mō ngā ākonga EAL/SEN, whakamahi whakaahua, tohu, kupu Māori me te whakamāramatanga reo māmā; whakaatu tinana i ngā kupu tuki, wehe me neke.
• Mō ngā ākonga matatau, tonoa kia rangahau he hononga i waenga i ngā rohe pereti, ngā rū whenua, ngā puia, me te āhua o Aotearoa.