Ine Wā me te Pāmahana

Overview

Koinei te akoranga tuatoru o te ono o te waeine Te Ao o Ngā Ine. Ka ako ngā ākonga ki te pānui me te tuhi i te wā me te pāmahana, ā, ka hono i aua inenga ki ngā mahi o ia rā.

Learning intentions

• WALT: E ako ana tātou ki te pānui me te tuhi i te wā.
• WALT: E ako ana tātou ki te whakamahi i te hāora me te meneti.
• WALT: E ako ana tātou ki te pānui i te ine pāmahana.
• WALT: E ako ana tātou ki te whakataurite me te whakaahua i ngā rerekētanga o ngā inenga.

Success criteria

• Ka taea e au te pānui i te karaka tairitenga me te karaka matihiko.
• Ka taea e au te tohu i te hāora me te meneti.
• Ka taea e au te pānui i te pāmahana i runga i te ine pāmahana.
• Ka taea e au te whakaahua i te rerekētanga o ngā wā, o ngā pāmahana rānei.

Curriculum links

• Te whakamahi i te pāngarau hei whakaoti rapanga me te whakawhitiwhiti whakaaro mō te wā, te pāmahana me ngā inenga.
• Te pānui, te tuhi me te whakamārama i ngā pārongo pāngarau mā ngā kupu, ngā tau, ngā ripanga me ngā whakaahua.
• Te whakamahi i te reo Māori hei whakarongo, hei kōrero, hei pānui, hei tuhi i ngā horopaki tūturu.
• Te mahi ngātahi, te patapatai, te whakamārama i ngā whakaaro me te arotake i ngā hua.

Lesson structure (45 minutes)

1. 0–5 meneti – Kupu whakataki me te whakahihiri Whakakitea he whakaahua o te ata makariri me te ahiahi mahana. Pātai atu: “He aha te wā? He pēhea te pāmahana? Me pēhea tātou e mōhio ai?” Whakamahia ngā kiriata whakataki hei whakaatu i te WALT me ngā whāinga angitu. Whakarongo ki ngā whakaaro o ngā ākonga, kaua e whakatika wawe i ngā hapa.

2. 5–10 meneti – Kupu me ngā tauira Whakaako, whakahāngai hoki i ēnei kupu: te karaka tairitenga, te karaka matihiko, te hāora, te meneti, te pāmahana, te tohu nekehanga, makariri, mahana, wera, teitei, iti. Whakamātauhia ngā tauira: “Ko te toru karaka.” “Ko te toru karaka me te rua tekau meneti.” “E 18 ngā nekehanga Celsius.” Whakamahia ngā tae me ngā tohu i runga i ngā kiriata kupu me ngā tauira. Tonoa ngā ākonga kia kōrero takirua.

3. 10–22 meneti – Teihana karaka Whakarōpūhia ngā ākonga 11 ki ngā rōpū iti, ki ngā takirua hoki. Tohaina ngā karaka neke me te pepa mahi wā me te pāmahana. Whakaaturia tētahi wā ki te karaka tairitenga; ka hanga ngā ākonga i taua wā, ka tuhi hoki i te putanga matihiko. Me whakamahi ngā rerenga kōrero: “Ko te ___ karaka.” “Ko te ___ karaka me te ___ meneti.” Neke haere te kaiako ki te whakarongo, ki te āwhina, ki te pātai “Me pēhea koe i mōhio ai?”

4. 22–35 meneti – Teihana ine pāmahana Hurihia ngā rōpū ki te teihana pāmahana. Whakamahia he ine pāmahana tūturu, he whakaahua rānei o ngā ine pāmahana. Ka pānui ngā ākonga i ngā uara, ka tuhi ki te pepa mahi, ka whakarōpū mai i te iti ki te teitei. Pātai atu: “Ko tēhea te mea makariri ake?” “E hia ngā nekehanga te rerekētanga?” Whakahokia ngā tauira ki ngā kiriata tohutohu mō te teihana. Kaua e whakamahi i te wai wera; he whakaahua, he raraunga kua whakaritea rānei hei haumaru.

5. 35–42 meneti – Waihanga rārangi wā me te kōrero Ka waihanga ia takirua i tētahi rārangi wā mō tētahi rā noa, hei tauira: 7:30 – ka oho; 8:30 – ka tīmata te kura; 12:30 – tina; 3:00 – ka hoki ki te kāinga. Me tāpiri kia kotahi, kia rua rānei ngā pāmahana. Ka kōrero ia takirua mō tō rātou rārangi: “I te ___, ka ___.” “I taua wā, e ___ ngā nekehanga.” Whakamahia ngā kiriata rārangi wā me ngā pātai kōrero hei ārahi.

6. 42–45 meneti – Arotake me te putanga Tonoa ngā ākonga kia whakaatu mai i tētahi karaka me tētahi pāmahana kua ako rātou ki te pānui. Ka whakakī takitahi i ngā pepa putanga mō ngā paearu angitu, ka tuhi i tētahi rerenga kōrero: “I tēnei rā, i ako au ki te ___.” Kohikohia ngā pepa hei whakamahere i te akoranga whai muri.

Resources

• te huinga kiriata mō te akoranga katoa
• te pepa mahi wā me te pāmahana
• Karaka neke mō ngā takirua
• Ine pāmahana tūturu, ine pāmahana rūpahu rānei
• Kāri, whakaahua rānei o ngā wā me ngā pāmahana
• Pene, pene rākau, pepa me ngā papa mā
• He karaka nui mō te whakaaturanga
• Tae rerekē hei tohu i te ringa hāora me te ringa meneti
• Rorohiko me te pūrere whakaatu

Assessment

• Ka mātaki te kaiako i te tika o te hanga me te pānui i ngā karaka, tae atu ki te whakamahi tika i te hāora me te meneti.
• Ka tirohia te pepa mahi mō te pānui tika i ngā pāmahana, te whakataurite me te whakaahua i ngā rerekētanga.
• Ka whakamahi i ngā kōrero ā-waha me ngā pepa putanga hei tautohu i te mōhio o ia ākonga me ngā mea hei whakaako anō.

Differentiation

• Whakamahia ngā karaka neke, ngā tohu tae, ngā tauira o ngā mahi o ia rā me ngā kōrero ā-waha mō ngā ākonga e hiahia ana ki te tautoko.
• Tukua he tauira rerenga kōrero, he rārangi kupu me ngā wā kua tīmata kē; mahi takirua ngā ākonga e whai wāhi ana ki te tautoko.
• Whakaratohia he karapa oro o ngā tohutohu, he tuhinga momotuhi sans-serif nui, he wā atu mō te tukatuka, me te wāhi noho iti-whakaohooho mō ngā ākonga whai mate pānui, whai hiahia ako motuhake rānei.
• Mā ngā ākonga matatau e kohikohi ngā pāmahana i ngā wā rerekē, e hanga tūtohi, ā, e whakamārama i te ia o ngā raraunga ki te akomanga.