Ngā Pūrākau Rongonui

Overview

Ko tēnei te akoranga tuatoru o te waeine “Te Tūhura i ngā Pūrākau Māori”. Ka tūhuratia ngā pūrākau rongonui o Māui, a Hinemoa rāua ko Tūtānekai, me ngā taniwha, kia mārama ai ngā ākonga ki ngā tikanga, ngā uara me ngā tirohanga Māori kei roto. Ka whakarite ngā ākonga i tētahi retelling poto, ā, ka whakamārama i te tikanga ā-ahurea o taua pūrākau.

Learning intentions

• WALT te tautohu i ngā āhuatanga matua o tētahi pūrākau Māori.
• WALT te whakaraupapa me te retell tika i ngā kaupapa o tētahi pūrākau.
• WALT te whakamārama i ngā tikanga, ngā uara me ngā tirohanga kei roto i te pūrākau.
• WALT te whakamahi taunakitanga mai i te pūrākau hei tautoko i ōku whakaaro.

Success criteria

• Ka taea e au te retell i tētahi pūrākau Māori kia tika te raupapa o ngā kaupapa.
• Ka taea e au te whakaingoa i ngā pūāhua, te wāhi, te raruraru me te whakataunga.
• Ka taea e au te whakamārama i tētahi tikanga, uara, tirohanga rānei kei roto i te pūrākau.
• Ka taea e au te whakamahi i tētahi tauira, kīanga rānei mai i te pūrākau hei taunaki i taku whakamārama.

Curriculum links

• Te Reo Māori — te tuhi i te reo Māori o te ao whānui, mā te whakawhanake me te whakaraupapa i ngā ariā, whakaaro me ngā tirohanga.
• Te Reo Māori — te whakamahi i ngā kupu me ngā nuka reo e hāngai ana ki te kaupapa, tae atu ki te reo whakaahua, te whakataukī me te kīwaha.
• Te Ao Haka — te kawe i te kaupapa me te tikanga mā roto i te whakapuakitanga me te toi o te kōrero pūrākau.
• Te Aho o te Marautanga — te tūhura i ngā kōrero o mua, ngā tirohanga rerekē me te hiranga o ngā wāhi, ngā tāngata me ngā kaupapa ki te Māori.

Lesson structure (60 minutes)

1. 0–7 min · Kupu whakaohooho. Ka whakaatu te kaiako i te kiriata whakaohooho me ngā pātai tīmatanga, ā, ka pātai: “He aha te take ka mau tonu ētahi pūrākau ki te maharatanga o te iwi?” Ka tuhi takitahi ngā ākonga i tētahi whakaaro, kātahi ka kōrero ki te hoa.

2. 7–17 min · Whakamārama me te tauira. Ka whakamahi te kaiako i ngā kiriata whakamārama mō ngā pūrākau rongonui, hei whakaatu i ngā āhuatanga o te pūrākau: te tīmatanga, te raruraru, ngā mahi matua, te whakataunga me te akoranga. Ka tauira te kaiako i te whakarāpopoto i tētahi pūrākau, me te wehewehe i te “he aha i tupu?” me te “he aha te tikanga?”.

3. 17–25 min · Pānui, whakarongo hoki. Ka whakarite te kaiako i ngā tuhinga poto mō ngā pūrākau o Māui, Hinemoa rāua ko Tūtānekai, me ngā taniwha. Ka whakarongo ngā ākonga ki te kohinga whakarāpopoto me te tūhura pūrākau, mā te kōnae oro, mā te pānui takirua rānei. Ka tohu rātou i ngā kupu matua, ngā pūāhua me ngā kaupapa matua.

4. 25–40 min · Te mahi rōpū: whakaraupapa me te tātari. Ka whakarōpū te kaiako i ngā ākonga kia rima ngā rōpū, kia rima ia rōpū, ā, ka tohaina he pūrākau kotahi ki ia rōpū. Mā te whakamahi i te wāhanga whakamahere o te kohinga whakarāpopoto me te tūhura pūrākau, ka whakaraupapa ngā ākonga i ngā kaupapa matua, ka tautohu i te raruraru, te whakataunga, me te tikanga ā-ahurea. Me whakauru e rātou tētahi taunakitanga mai i te tuhinga.

5. 40–52 min · Retelling ā-waha. Ka whakarite ia rōpū i tētahi retelling e rua meneti te roa. Me kōrero ngā mema katoa, me whakamahi hoki i tētahi nuka reo, pērā i te reo whakaahua, te kīanga whakarite, te whakataukī rānei. Ka whakaatu ngā rōpū, ā, ka tuhi ngā kaiwhakarongo i te pūrākau me te tikanga i rangona e rātou ki te wāhanga urupare o te kohinga whakarāpopoto me te tūhura pūrākau.

6. 52–57 min · Whakataurite me te wānanga. Ka ārahi te kaiako i te kōrero: “He aha ngā uara e rite ana ki ngā pūrākau katoa? He aha ngā rerekētanga o ngā tirohanga?” Ka whakamātau ngā ākonga ki te wehewehe i te “mahi a te pūrākau” me te “tikanga o te pūrākau”, ka tautoko i ā rātou kōrero ki tētahi tauira.

7. 57–60 min · Ticket putanga. Ka tohaina e te kaiako ngā pepa iti mō ngā paearu angitu. Ka tuhi ia ākonga i te rerenga kōrero: “Ko te tikanga matua o taku pūrākau ko … nā te mea …” me tētahi wāhanga e hiahia ana ia ki te whakapai ake mō te akoranga e whai ake nei.

Resources

• te kiriata whakaohooho me ngā pātai tīmatanga
• te kohinga whakarāpopoto me te tūhura pūrākau
• Kōnae oro o ngā pūrākau kua kōwhiria
• Tuhinga dyslexia-friendly me te momotuhi mārama
• Papa mā, pene, me ngā pepa tuhi
• Waea rorohiko, rorohiko rānei mō te oro, mēnā e wātea ana
• ngā pepa iti mō ngā paearu angitu

Assessment

• Ka whakarongo te kaiako ki ngā kōrero rōpū, ka tirotiro mēnā e tika ana te raupapa, ngā pūāhua me ngā kaupapa matua.
• Mā te tātari rōpū ka kitea mēnā ka taea e ngā ākonga te whakamārama i te tikanga ā-ahurea me te whakamahi taunakitanga.
• Ka kohia ngā ticket putanga hei aromatawai tere i te kaha o ia ākonga ki te retell me te whakamārama.

Differentiation

• Ka wātea ngā kōnae oro, ngā tuhinga dyslexia-friendly, te rārangi kupu matua me ngā rerenga tīmatanga: “Ko te pūrākau e pā ana ki …”, “Ko te tikanga o tēnei ko …”.
• Ka taea e ngā ākonga e hiahia ana ki te tautoko te mahi tahi me tētahi hoa pānui, te whakarongo anō ki te oro, me te whakamahi i ngā tohu ā-kanohi mō te raupapa.
• Ka āwhina te kaiako i ngā ākonga whai mate pānui mā te tuku wā atu, te whakaiti i te nui o te tuhinga hei pānui, me te whakaae kia tuhia ngā whakaaro matua i mua i te retelling ā-waha.
• Mā ngā ākonga matatau e whakataurite ngā pūrākau Māori ki tētahi pūrākau nō tētahi atu ahurea, me te whakamārama i ngā ritenga me ngā rerekētanga o ngā uara, ngā pūāhua me te tirohanga.