Hero background

Ngā Tohutohu Akomanga

Te Reo Māori • 30 • 25 students • Created with AI following Aligned with New Zealand Curriculum

Download now

Free PDF · we'll email you a copy

Te Reo Māori
30
25 students
16 August 2026

Teaching Instructions

This is lesson 6 of 20 in the unit "Kōrero Tahi, Ako Tahi". Lesson Title: Ngā Tohutohu Akomanga Lesson Description: WALT: kia whakamahi i ngā rerenga mō ngā mahi akomanga. Success criteria: ka mārama, ka whakamahi hoki i “Whakatuwheratia…”, “Katia…”, “Homai…”, “Tangohia…”. 30 min: whakaako mā te mahi tūturu, kēmu “Kimihia te kupu”, me te relay tohutohu. Differentiation: whakamahi taonga tūturu me ngā pikitia, kotahi tohutohu i te wā, hoa tautoko, me te tohu ata noho mō te whakawhiti mahi. Extension: ka hanga tohutohu e rua, ka whakamātau ki te rōpū. Dyslexia-friendly: kāri rerenga poto, tae mō te kupumahi me te kupu taonga, whakarongo me te whakahoki. Arotake: ka whakaatu i tētahi tohutohu, kaua ko te tuhi anake.

Overview

Ko tēnei te akoranga tuaono o te wāhanga “Kōrero Tahi, Ako Tahi”. Ka ako ngā ākonga ki te mārama me te whakamahi i ngā rerenga mō ngā mahi akomanga: “Whakatuwheratia…”, “Katia…”, “Homai…”, me “Tangohia…”. Ka whakamahi rātou i ngā taonga tūturu, ngā pikitia, te kēmu me te relay, me te aro ki te whakarongo, te tatari me te mahi tahi.

Learning intentions

  • WALT: kia whakamahi i ngā rerenga mō ngā mahi akomanga.
  • Kia mārama ki ngā tohutohu “Whakatuwheratia…”, “Katia…”, “Homai…”, me “Tangohia…”.
  • Kia whakarongo ki te tohutohu, kātahi ka mahi tika.
  • Kia kōrero ki te hoa me te tatari mō tōna wā.

Success criteria

  • Ka mārama au ki te tikanga o ngā tohutohu e whā.
  • Ka whakamahi au i tētahi rerenga hei tuku tohutohu.
  • Ka whai au i te tohutohu a te kaiako, a tōku hoa rānei.
  • Ka tatari au, ka whakarongo, ka mahi tahi hoki.

Curriculum links

  • Ngā Āhuatanga o te Ākonga — ka mōhio he wā anō ki te kōrero ki tētahi, he wā anō ki te whakarongo.
  • Ngā Āhuatanga o te Ākonga — ka whakaputa kōrero noa ki ōna hoa.
  • Rautaki Reo — ka kōrero kia whānui ake, kia mārama ake, kia hōhonu ake ngā whakaaro.
  • Puna Reo — ka whakamahi tika i ngā kupu mahi, kupu honohono me ngā rerenga e kawe ana i ngā kare ā-roto.

Lesson structure (30 minutes)

  1. 0–4 min · Whakatau me te whāinga. Ka whakaatu te kaiako i te te pātai tīmatanga me ngā whāinga o te akoranga: “He aha te mahi ina rongo koe i te kupu ‘Katia’?” Ka whakamahara i te tohu ata noho mō te whakawhiti mahi, ka whakahua tahi te akomanga i te WALT me ngā paearu angitu. Ka noho ngā ākonga ki te wāhi ako, ka whakarongo, ka whakaatu ā-ringa i te mōhio ki ngā kupu.

  2. 4–10 min · Whakaako mā te mahi tūturu. Ka whakamahi te kaiako i tētahi pukapuka, pene me tētahi pouaka, ā, ka whakaatu ā-tinana: “Whakatuwheratia te pukapuka”, “Katia te pukapuka”, “Homai te pene”, “Tangohia te pukapuka.” Ka whakahoki te kaiako i te rerenga kia mārama, ka tohu i te kupumahi ki te tae kotahi me te kupu taonga ki tētahi atu tae mā te ngā pikitia me ngā rerenga kua tae rerekē. Ka mahi ngā ākonga i te tohutohu kotahi i te wā, kātahi ka whakahoki ā-waha i te rerenga.

  3. 10–15 min · Kēmu “Kimihia te kupu”. Ka whakaatu te kaiako i tētahi pikitia, kupu rānei i runga i te ngā kāri kēmu “Kimihia te kupu” ka kī i tētahi tohutohu. Ka rapu ngā ākonga i te taonga tika, ka tohu, kātahi ka mahi; ka whakanuia te whakarongo me te kore oma, te tatari hoki. Ka mahi takirua ngā ākonga, ā, ka whakamahi i te te pepa whakaharatau pikitia me ngā rerenga poto hei hono i te kupumahi ki te mahi me te taonga, mā te tohu, te tā, te pānui rānei.

  4. 15–23 min · Relay tohutohu. Ka whakarite te kaiako i ngā rōpū iti e rima, ka whakarite taonga ki ia wāhi: pukapuka, pene, pouaka me te pepa. Ka whakaatu te kaiako i te ngā tohutohu mō te relay me ngā tohu mō te tatari; kotahi te ākonga ka tuku tohutohu, kotahi ka mahi, ā, ka huri ngā tūranga i muri i ia wā. Ka whakamahi ngā ākonga i ngā rerenga e whā, ka neke mā te hīkoi, kaua mā te oma, ā, ka whakamahi i te tohu ata noho ina huri mahi.

  5. 23–27 min · Whakaatu ki te hoa. Ka hoatu e te kaiako ki ia takirua he taonga e rua, ka tono: “Kōrerotia tētahi tohutohu ki tō hoa.” Ka whakarongo te hoa, ka mahi, kātahi ka whakawhiti tūranga; ka āwhina te kaiako i ngā ākonga kia whakamahi i te rerenga katoa, kaua ko te kupu kotahi anake. Ka āta whakarongo ngā ākonga, ka tuku me te whai tohutohu.

  6. 27–30 min · Arotake me te puta. Ka whakaatu te kaiako i ngā paearu angitu me ngā tohu arotake. Ka tono ia ki ia ākonga kia whakaatu ā-tinana, ā-waha rānei i tētahi tohutohu, kaua ko te tuhi anake, ā, ka kohikohi i te te pepa putanga Success Criteria mō tētahi whakaaro poto. Ka whakaatu ngā ākonga i tētahi tohutohu ki te kaiako, ki te hoa rānei, ka tohu i te paearu kua tutuki.

Resources

  • te pākete kiriata mō te akoranga katoa
  • te pepa whakaharatau pikitia me ngā rerenga poto
  • Pukapuka, pene, pouaka me ngā pepa
  • Pikitia o ngā taonga akomanga
  • Kāri rerenga poto, he kupumahi me ngā kupu taonga kua tae rerekē
  • Wāhi kua whakaritea mō ngā rōpū relay
  • Tohu ata noho mō ngā whakawhitinga mahi
  • ngā pepa putanga Success Criteria

Assessment

  • Ka tirotiro te kaiako mēnā ka whai tika te ākonga i tētahi tohutohu kotahi, ā, ka whakamahi tika i te kupumahi me te taonga.
  • I te mahi takirua me te relay, ka whakarongo te kaiako ki te mārama o te kōrero, te tatari mō te wā, me te mahi tahi.
  • I te arotake, ka whakaatu ā-waha, ā-tinana rānei ia ākonga i tētahi tohutohu; kāore te tuhi anake e whakamahia hei tohu aromatawai.

Differentiation

  • Mā ngā ākonga e hiahia tautoko, ka whakamahi i ngā taonga tūturu, ngā pikitia, ngā tohu ā-ringa, me te kotahi tohutohu i te wā. Ka noho he hoa tautoko, ka taea hoki te whakahoki whakarongo me te whakahoki kōrero.
  • Mā ngā ākonga dyslexia, ka whakamahi i ngā kāri rerenga poto, te momotuhi mārama, te tae mō te kupumahi me te kupu taonga, me te whakarongo me te whakahoki kaua ko te pānui takitahi anake.
  • Mā ngā ākonga ASD, ka whakaatu te kaiako i te raupapa mahi i mua, ka whakamahi i te tohu ata noho mō ngā whakawhitinga, ka whakaiti i te ngangau me te tuku wā mō te tukatuka.
  • Ka taea e ngā ākonga e whakararuraru ana te kōwhiri i tētahi wāhi mahi mārama, tētahi tūranga motuhake, me te tohu ata noho hei āwhina i te whakahaere whaiaro.

Extension

  • Ka hanga e te ākonga he tohutohu e rua, hei tauira: “Whakatuwheratia te pukapuka, kātahi ka homai te pene.”
  • Ka whakamātau te ākonga i ngā tohutohu e rua ki tōna rōpū, ka whakarongo hoki ki te tika o te mahi a ētahi atu.
  • Ka whakamahi te ākonga i tētahi atu kupu taonga akomanga me te whakamārama ki te hoa he aha te mahi.

Create Your Own AI Lesson Plan

Join thousands of teachers using Kuraplan AI to create personalized lesson plans that align with Aligned with New Zealand Curriculum in minutes, not hours.

AI-powered lesson creation
Curriculum-aligned content
Ready in minutes

Created with Kuraplan AI

Generated using openai/gpt-5.6-luna

🌟 Trusted by 1000+ Schools

Join educators across New Zealand