Te Ara Matau, Maui

Overview

Ka ako ngā tamariki ki ngā kupu matau me maui, me te whakamahi i ngā rerenga kōrero māmā mō te ara. Mā te pūrākau, te waiata, te neke tinana me ngā mahi ā-rōpū, ka kōrero, ka whakarongo, ka tohatoha whakaaro hoki ngā tamariki i mua i te tuhi.

Learning intentions

• Ka ako mātou ki te whakamahi i ngā kupu matau me maui.
• Ka whakarongo, ka whai i ngā tohutohu ara māmā.
• Ka kōrero mātou mō te kaupapa matua o tētahi pūrākau poto.
• Ka tuku pātai māmā hei rapu mōhiohio.
• Ka tuhi, ka tā ranei i tētahi ara māmā mō tētahi hoa.

Success criteria

• Ka taea e au te tohu i taku ringa matau me taku ringa maui.
• Ka taea e au te whai i tētahi tohutohu pērā i te “Huri ki te taha matau”.
• Ka taea e au te kōrero i tētahi wāhanga o te pūrākau.
• Ka taea e au te whakaatu i tētahi ara mā te tā, mā te kupu rānei.

Curriculum links

• Ka whai whakaaro ki te kaipānui mā te waihanga i tētahi ara mō tētahi hoa.
• Ka whakaaro, ka kōrero mō te kaupapa matua o te pūrākau i mua i te tuhi.
• Ka tiri whakaaro ki te hoa, ki te rōpū hoki i mua i te tuhi.
• Ka whakaputa pātai māmā hei rapu mōhiohio.
• Ka whakamahi tika i te āputa i waenganui i ngā kupu me te tohu tuhituhi i roto i ngā rerenga poto.

Lesson structure (45 minutes)

1. 0–5 min · Kupu whakaoho. Ka whakaatu te kaiako i ngā ringa matau, maui ki runga i te whakaaturanga te whakaahua whakaoho me ngā kupu matau, maui. Ka pātai, “Ko tēhea taku ringa matau? Ko tēhea taku ringa maui?” Ka tohu ngā tamariki i ō rātou ringa, ā, ka kōrero tahi: “Ko taku ringa matau tēnei”, “Ko taku ringa maui tēnei.” Whakamahia he tohu iti ki te ringa matau o ia tamaiti mēnā e hiahiatia ana.

2. 5–13 min · Pūrākau poto. Ka pānui, ka kōrero rānei te kaiako i te pūrākau “Te Ara o Kiri”: “Kei te haere a Kiri ki te whare pukapuka. Ka haere whakamua ia. Ka huri ki te taha matau. Ka huri ki te taha maui. Kua tae atu ia ki te whare pukapuka.” Ka whakamahi i ngā pikitia o te ara i roto i te pūrākau me ngā pikitia o te ara. Ka whakarongo ngā tamariki, ka neke ō rātou tinana i te wā ka rongo i ngā kupu matau, maui.

3. 13–18 min · Kōrero me te waiata. Ka whakahoki kōrero te kaiako: “Ko wai te tangata o te pūrākau? I haere a Kiri ki hea? He aha tana mahi i muri i te haere whakamua?” Ka waiata te akomanga i te rangi māmā, me ngā nekehanga: “Matau, matau, huri ki te matau / Maui, maui, huri ki te maui / Haere whakamua, tū!” Ka tautoko ngā kupu waiata me ngā tohu nekehanga. Ka waihanga ngā tamariki i ngā nekehanga ā-ringa, ā-tinana.

4. 18–28 min · kēmu whai tohutohu. Ka whakarite te kaiako i ngā tamariki kia rima ngā rōpū, tokorima ki ia rōpū. Ka tuhi i tētahi ara māmā ki te papa, ā, ka tuku tohutohu pērā i “E rua ngā hīkoi whakamua”, “Huri ki te taha matau”, “Huri ki te taha maui”. Ka whai ngā tamariki i te ara, kotahi te kaikōrero, kotahi te kaiwhai, ā, ka huri ngā tūranga. Ka tirohia e ngā tamariki te ara i te tauira kēmu me ngā tohutohu. Me whakamaumahara: “Whakarongo. Whakaaro. Kātahi ka neke.”

5. 28–38 min · Waihanga ara mō te hoa. Ka tohatoha te kaiako i te pepa tā me te ara mō te hoa. Kei roto he wāhi tīmatanga, he wāhi mutunga, me ngā tohu whare, rākau, awa rānei. Ka waihanga ia tamaiti i tētahi ara, ka tā i ngā pere, ka tārua, ka kī rānei i ngā kupu matau, maui, whakamua. Ka kōrero ngā hoa takirua mō ā rātou ara. Ka whakamātau te hoa ki te whai i ngā tohutohu, ā, ka tuku pātai, “Me huri au ki hea?”

6. 38–43 min · Tiri ā-rōpū. Ka tono te kaiako i ētahi tamariki kia whakaatu i ā rātou ara. Ka whai te akomanga i ngā tohutohu mā te whakamahi i ngā nekehanga ringa. Ka pātai te kaiako, “He aha te kaupapa matua o te ara?” Ka whakautu ngā tamariki, “Me tae te tangata ki te wāhi mutunga.”

7. 43–45 min · Aromatawai putanga. Ka whakaatu te kaiako i ngā tohutohu e rua i te kiriata whakakapi me ngā tohutohu putanga. Ka tohu, ka kōrero rānei ia tamaiti: “Huri ki te taha matau” me “Huri ki te taha maui”. Ka kohikohi te kaiako i te te pepa ara mō te hoa hei tirotiro i te ako.

Resources

• te whakaaturanga kotahi mō te pūrākau, waiata, kēmu me te whakakapi
• te pepa tā me te ara mō te hoa
• He tohu iti mō te ringa matau
• He pene, he pene tae, he rākau kāpia
• He wāhi haumaru mō te neke tinana
• He ara tauira ki te papa mā, ki te papa atamai rānei

Assessment

• I ngā wāhanga nekehanga, tirohia mēnā ka tautohu tika ngā tamariki i te matau me te maui, me te whai i ngā tohutohu.
• I te mahi ā-rōpū, whakarongo ki te whakamahinga o ngā kupu matau, maui, whakamua me ngā pātai māmā.
• I te pepa whakamutunga, tirohia mēnā kua waihangatia he ara ka taea e tētahi hoa te whai, me te whakamahi i ngā tohu, ngā kupu me te āputa i waenganui i ngā kupu.

Differentiation

• Mā ngā tamariki e hiahia tautoko ana, whakamahia te tohu ki te ringa matau, ngā pere nui, ngā pikitia, me ngā rerenga tīmatanga: “Huri ki te taha ___.”
• Mā ngā ākonga reo-āwhina, whakaritea he hoa kōrero, ā, tukua kia whakahoki kupu, tohu, neke tinana rānei i mua i te tuhi.
• Mā ngā tamariki e hiahia wero ana, tāpirihia ngā tohutohu e toru, kia kōrero hoki rātou i te ara katoa ki te hoa.
• Kia poto ngā tohutohu, kia maha ngā tukurua, ā, kaua e akiaki i te tamaiti ki te neke i te wā kāore ia e tau.