Te Ara Matau Maui

Overview

Ka ako ngā ākonga i ngā kupu me ngā rerenga kōrero mō te ara: matau (right), maui (left), tika (straight), huri (turn) me kāti (stop). Mā te pūrākau, te whakaari me te mahi ā-rōpū ka kōrero, ka whakarongo, ka whai tohutohu hoki ngā ākonga.

Learning intentions

• Ka ako mātou ki te whakarongo me te whai i tētahi kōrero poto.
• Ka ako mātou ki te whakaputa pātai māmā hei rapu mōhiohio.
• Ka ako mātou ki te whakamahi i ngā kupu mō te ara: matau, maui, tika, huri, kati.
• Ka ako mātou ki te kōrero mō ō mātou whakaaro i mua i te tuhi.

Success criteria

• Ka taea e au te tohu i te taha matau me te taha maui.
• Ka taea e au te whai i ngā tohutohu: “Huri ki te matau”, “Huri ki te maui”, “Haere tika”.
• Ka taea e au te pātai, “Kei hea te ara?” me te whakautu ki tētahi rerenga poto.
• Ka taea e au te mahi tahi me taku rōpū i roto i te whakaari.

Curriculum links

• Te Reo Māori Taumata 1 — Ka tiri haere i ōna whakaaro i mua i te tuhinga.
• Te Reo Māori Taumata 1 — Ka whakaputa pātai māmā hei rapu mōhiohio.
• Te Reo Māori Taumata 1 — Ka mārama he momo pānui te tuhinga.
• Te Reo Māori Taumata 1 — Ka mārama e ahu pēhea ana te tuhituhi, ā, ka whakaaro mō te kaupapa matua i mua i te tuhituhi.

Lesson structure (45 minutes)

1. 0–5 min · Mihi me te whakaoho. Ka mihi te kaiako, ka whakaatu i tētahi pikitia o te ara e wehe ana ki te matau me te maui mā ngā pikitia whakaoho me ngā kupu matua. Ka tū ngā ākonga, ka whakaatu i te ringa matau, i te ringa maui, ā, ka whakahoki kupu: “matau”, “maui”.

2. 5–12 min · Kupu me ngā tohutohu. Ka whakaako te kaiako i ngā kupu matau, maui, tika, huri, kati, mā te neke tinana me te tauira. Ka whakahua tahi ngā ākonga, ka whai i ngā tohutohu: “Hīkoi ki te matau”, “Huri ki te maui”, “Haere tika”, “Kati”.

3. 12–20 min · Pūrākau ā-waha. Ka kōrero te kaiako i tētahi pūrākau poto: “Kei te haere a Kiri ki te kimi i tōna hoa. Ka haere tika ia. Ka huri ki te matau. Ka huri ki te maui. Ka kitea e ia tōna hoa i te mutunga o te ara.” Ka whakamahi anō te kaiako i ngā pikitia raupapa o te pūrākau. Ka whakarongo ngā ākonga, ka tohu ki te pikitia tika, ka matapae: “Kei hea a Kiri?”

4. 20–28 min · Kōrero takirua. Ka tauira te kaiako i te whakawhitinga kōrero: “Kei hea te ara?” “Haere tika, kātahi ka huri ki te matau.” Ka mahi takirua ngā ākonga. Ka pātai tētahi, ka tuku tohutohu tētahi, kātahi ka whakawhiti tūranga. Ka tautoko te kaiako i te whakahuatanga me te whakamahi i te pepa ara me ngā pikitia hei āwhina i ngā tamariki ki te whai i te ara.

5. 28–39 min · Whakaari ā-rōpū. Ka whakarite te kaiako i ngā rōpū e rima, tokorima ngā ākonga ki ia rōpū. Ka hoatu he wāhi mō te kaihautū, te tangata haere, te kaitohu ara, te hoa rapu me te kaikōrero; ka taea e ngā tūranga te hurihuri. Ka whakatakoto ngā rōpū i tētahi ara māmā ki te akomanga, ka whakamahi i ngā tohutohu me te kōrero o Kiri. Ka whakaari ia rōpū mō te 1–2 meneti, ā, ka whakarongo ngā rōpū ōrite ki te kimi i te wāhi ka huri ki te matau, ki te maui rānei. Ka whakaatu te kaiako i ngā tohutohu mō te mahi ā-rōpū me ngā pātai matapaki.

6. 39–45 min · Whakakapi me te aromatawai. Ka hoki te akomanga ki te porowhita. Ka pātai te kaiako, “He aha te kupu mō tēnei taha?” me te tohu ki te matau, ki te maui. Ka whakaoti ngā ākonga i te wāhanga tuhi me te tuhi pikitia whakamutunga: ka tāia te ara, ka tuhi, ka kōrero rānei i tētahi tohutohu. Ka kōrero ngā ākonga ki tētahi hoa: “I ako au i te…”.

Resources

• te whakaaturanga kotahi mō te whakaoho, te pūrākau, ngā tohutohu me te whakakapi
• te pepa ara me ngā pikitia
• He wāhi wātea mō te neke me te whakaari
• Ngā pere pepa, ngā poraka, ngā taura rānei hei hanga ara
• Ngā tohu “matau”, “maui”, “tika” me “kati”
• He papa mā, he pene, he karaka
• Ngā pene karakara

Assessment

• Ka mātaki te kaiako i te mōhio o ia ākonga ki te matau me te maui, me te āhei ki te whai i tētahi tohutohu kotahi, rua rānei.
• Ka tuhi te kaiako i ngā kitenga mō te whakamahi kupu, te whakaputa pātai māmā, te whakarongo me te whai wāhi ki te mahi ā-rōpū.
• Ka tirohia te pepa ara me te kōrero whakakapi hei whakaatu mēnā ka taea e te ākonga te whakaraupapa me te whakamārama i tētahi ara.

Differentiation

• Ka noho te kaiako, tētahi hoa rānei hei tauira mō ngā ākonga e hiahia ana ki te tautoko; whakamahia ngā tohu ā-ringa me ngā pikitia mō ia kupu.
• Ka whakaritea ngā rerenga tīmatanga: “Kei hea…?”, “Haere ki te…”, “Huri ki te…”, “Kei te…”.
• Mā ngā ākonga e hiahia ana ki te wero e hanga he ara e toru, neke atu rānei ngā huringa, ā, ka tuku tohutohu ki te rōpū.
• Mā ngā ākonga EAL, SEN rānei e whakautu mā te tohu, te neke tinana, te kōrero tahi me tētahi hoa, kāore e akiakina kia tuhi takitahi.