Hero background

Te Hanga Kōwae

Te Reo Māori • 60 • 25 students • Created with AI following Aligned with New Zealand Curriculum

Download now

Free PDF · we'll email you a copy

Te Reo Māori
60
25 students
7 August 2026

Teaching Instructions

This is lesson 8 of 10 in the unit "Te Reo Rangatira: Pānui me Tuhituhi". Lesson Title: Tuhituhi 3: Te Hanga Kōwae Lesson Description: Ngā taipitopito: Te Kura Māori o Porirua | Tau 4 | Wāhanga 3, 2026 | 60 meneti | 25 ākonga | TUHITUHI. Whāinga Paetae: Ka hanga te ākonga i tētahi kōwae whai kaupapa, whai raupapa, me ngā rerenga hono. Whāinga Ako: Ka ako au ki te whakaraupapa rerenga, ki te whakamahi kupu honohono, me te hanga kōwae tīmatanga–whakawhanake–whakakapi. Paearu Angitū: He rerenga kaupapa tōku; e tika ana te raupapa; ka whakamahi au i ngā kupu honohono; he rerenga whakakapi tōku; ka noho kotahi te kaupapa.

Ngā Rauemi: Rerenga kua tapahia, whakaahua, tūtohi kōwae, kāri tuatahi, kātahi, i muri mai, nō reira, pepa A3, rārangi tirotiro.

Te raupapa ako:

KaiakoĀkonga
0–8Pānui tauira kōwae; tautohu tīmatanga, whanaketanga, whakakapi.Tātari i te hanganga.
8–18Tauira i te whakaraupapa rerenga me ngā kupu hono.Whakaraupapa kāri rerenga.
18–30Hanga kōwae ngātahi mai i te whakaahua.Kōrero, tuku whakaaro, tuhi tahi.
30–48Whakahaere rōpū ārahi me te mahi motuhake.Hanga kōwae ki te rōpū, ki te takitahi rānei.
48–55Arotake i te kotahitanga o te kaupapa.Pānui ki te hoa, whakatika raupapa.
55–60Tohu i te hononga pai rawa.Tuku kōrero huritao.

Ngā mahi rerekē: Rōpū Kaiako: Hanga kōwae mā ngā rerenga kua whakaritea me te tautoko. Rōpū Motuhake: Tuhi kōwae e rima, e ono rānei ngā rerenga. Kupu Waiwai: Whakamahi kāri honohono me te pānui ā-waha i ia rerenga. Arapū o te rā: tuatahi me kātahi — oro, tikanga, whakamahinga. Pūkara: Tuhia he kōwae whai kōrero taipitopito, kupu honohono maha me tētahi rerenga whakakapi kaha.

Aromatawai: Aromatawai i te hanganga, te raupapa, te honohono me te kotahitanga o te kōwae. Katinga/whakaaro huritao: He aha te mahi a te kupu honohono? Te ako ā muri: Ka whakatika, ka whakawhānui ngā ākonga i ā rātou kōwae.

Overview

Ko tēnei te akoranga tuawaru o te waeine “Te Reo Rangatira: Pānui me Tuhituhi”. Ka whakamahi ngā ākonga i te pānui haere, te whakaraupapa rerenga me te tuhi hei hanga kōwae mō tētahi kararehe, ā, ka aro ki te tīmatanga, te whakawhanake me te whakakapi.

Learning intentions

  • Ka ako au ki te whakaraupapa rerenga kia mārama ai te kōrero.
  • Ka ako au ki te whakamahi i ngā kupu honohono, pērā i tuatahi, kātahi, i muri mai, nō reira.
  • Ka ako au ki te hanga kōwae whai tīmatanga, whakawhanake me te whakakapi.
  • Ka ako au ki te pānui haere i taku kōwae, ā, ki te whakatika i ngā hapa.

Success criteria

  • He rerenga kaupapa tōku e whakaatu ana i te kararehe, i te kaupapa rānei.
  • E tika ana te raupapa o aku rerenga.
  • Kua whakamahi au i tētahi kupu honohono, neke atu rānei.
  • He rerenga whakakapi tōku, ā, kotahi tonu te kaupapa o taku kōwae.

Curriculum links

  • Te Reo Māori Taumata 4 – Ka whakarōpū i ngā whakaaro e ōrite ana, e hāngai ana ki roto i tētahi mahere tuhituhi, kia kitea ai te noho raupapa mai o te tuhinga.
  • Te Reo Māori Taumata 4 – Ka whai whakaaro ake ki te pūtake o te tuhituhi me te kaipānui.
  • Te Reo Māori Taumata 8 – Ka mārama ki ngā kounga tuhituhi e hāngai ai te tuhinga ki te kaipānui, ki te kaupapa me te take i tuhia ai.
  • Te Reo Māori Taumata 8 – Ka tīpako i tāna e hiahia ana mai i te puna reo me te puna tikanga kia taea ai te whakataurite i te tirohanga a te kaituhi ki tā te kaipānui.

Lesson structure (60 minutes)

  1. 0–8 min · Pānui tauira me te tūhura. Ka whakaatu te kaiako i te te whakaahua whakaohooho me te tauira kōwae mō tētahi kararehe, ka pānui ā-waha, ā, ka tohu i te tīmatanga, te whakawhanake me te whakakapi. Ka whai ngā ākonga i te pānui haere, ka tohu ki ngā wāhanga o te kōwae, ka kōrero takirua mō te kaupapa matua.

  2. 8–18 min · Whakaraupapa rerenga. Ka tauira te kaiako i te whakamahi i ngā tau 1, 2, 3 hei tohu i te raupapa, ka whakauru i tuatahi, kātahi, i muri mai, nō reira, me te whakamahi i te te pepa whakaraupapa rerenga me te tūtohi kōwae. Ka mahi ngā ākonga ki ngā rōpū iti ki te whakaraupapa i ngā kāri rerenga mō tētahi kararehe, kātahi ka pānui tahi i te kōrero.

  3. 18–30 min · Hanga kōwae ngātahi. Ka whakaatu te kaiako i tētahi whakaahua kararehe, ka tuhi i ngā whakaaro o te akomanga ki te tūtohi A3: tīmatanga, whakawhanake, whakakapi. Ka tuku whakaaro ngā ākonga, ka kōrero i ngā rerenga, ka tatau i te maha o ngā rerenga, ā, ka tuhi ngātahi i tētahi kōwae e rima, e ono rānei ngā rerenga.

  4. 30–48 min · Mahi rōpū, mahi takitahi. Ka whakarite te kaiako i ngā mahi: ko te Rōpū Kaiako ka hanga kōwae mā ngā rerenga kua whakaritea; ko te Rōpū Motuhake ka tuhi kōwae mō tētahi kararehe; ko te Kupu Waiwai ka whakamahi kāri honohono me te pānui ā-waha i ia rerenga. Ka whakamahi ngā rōpū i te te tūtohi hanga kōwae me te rārangi tirotiro. Ka mahi takitahi ngā ākonga, ka tuhi, ka tā pikitia rānei hei tautoko i te tikanga o tā rātou kōrero.

  5. 48–55 min · Pānui hoa me te whakatika. Ka tauira te kaiako i te pānui haere: he reo mārama, he okioki i ngā tohu tuhituhi, me te tirotiro i te kotahitanga o te kaupapa. Ka pānui ngā ākonga i ā rātou kōwae ki tētahi hoa, ka whakamahi i te rārangi tirotiro hei kimi i te rerenga kaupapa, te raupapa, te kupu honohono me te rerenga whakakapi; ka whakatika i tētahi wāhanga.

  6. 55–60 min · Whakapuaki me te huritao. Ka tono te kaiako kia tohaina ngā kōwae kua tino pai te hononga, ka whakamahi i te ngā pepa putanga Success Criteria mō te katinga. Ka tuhi, ka kōrero rānei ngā ākonga: “Ko te mahi a te kupu honohono he …”, ā, ka tohu ko tēhea paearu angitū kua tutuki.

Resources

  • te whakaahua whakaohooho, te tauira kōwae me ngā tohutohu mahi
  • te pepa whakaraupapa rerenga me te tūtohi hanga kōwae
  • Rerenga kua tapahia me ngā kāri raupapa
  • Kāri kupu honohono: tuatahi, kātahi, i muri mai, nō reira
  • Whakaahua kararehe e hāngai ana ki ngā ngākau nuitanga o ngā ākonga
  • Tūtohi kōwae ki te pepa A3
  • Pene, pene kara me ngā pepa tuhituhi
  • Rārangi tirotiro mō te arotake hoa
  • ngā pepa putanga Success Criteria

Assessment

  • Ka whakarongo te kaiako ki te pānui haere me ngā kōrero a ngā ākonga, ka tirotiro mēnā e mārama ana te raupapa me te whakamahinga o ngā kupu honohono.
  • Ka whakamahi te kaiako i te rārangi tirotiro hei aromatawai i te hanganga, te raupapa, te honohono me te kotahitanga o ia kōwae.
  • Mā te pepa putanga ka kitea mēnā e taea ana e te ākonga te whakamārama i te mahi a te kupu honohono me te tohu i tana paearu angitū kua tutuki.

Differentiation

  • Rōpū Kaiako: Whakaritea ngā rerenga, whakamahia ngā pikitia me ngā tīmatanga rerenga pērā i “Tuatahi, ka …” me “Nō reira …”.
  • Kupu Waiwai: Pānuihia ngā rerenga ā-waha i mua i te tuhi; whakamahia ngā kāri honohono hei kōwhiringa tirohanga.
  • Rōpū Motuhake: Tuhia he kōwae e rima, e ono rānei ngā rerenga, me te whakamahi i ngā kupu honohono e rua, neke atu rānei.
  • Pūkara: Tāpiritia he kōrero taipitopito, he kupu honohono maha, me tētahi rerenga whakakapi kaha. Mā te āhua toi o te whakaahua me te tatau i ngā rerenga e tautoko ai te ākonga autistic, ā, me tuku wā mō te kōrero, te tuhi, te tā pikitia rānei.

Create Your Own AI Lesson Plan

Join thousands of teachers using Kuraplan AI to create personalized lesson plans that align with Aligned with New Zealand Curriculum in minutes, not hours.

AI-powered lesson creation
Curriculum-aligned content
Ready in minutes

Created with Kuraplan AI

Generated using openai/gpt-5.6-luna

🌟 Trusted by 1000+ Schools

Join educators across New Zealand