Hero background

Te Tai Maramataka

Te Reo Māori • Year 4 • 45 • 11 students • Created with AI following Aligned with New Zealand Curriculum

Download now

Free PDF · we'll email you a copy

Te Reo Māori
Year 4
45
11 students
21 August 2026

Teaching Instructions

This is lesson 5 of 6 in the unit "Te Ao o Ngā Ine". Lesson Title: Te Tai Maramataka: Te Rangahau Lesson Description: WALT: E ako ana tātou ki te rangahau i te hononga o te tai, te wā me te marama ki tētahi wāhi o tō tātou rohe. Angitu: Ka kohikohi raraunga tika mō te wā me te tai, ka whakamahi i te maramataka me ngā kōrero mātauranga Māori, ka tuhi i ngā kitenga ki ngā tūtohi me ngā inenga tika, ā, ka whai whakaaro ki te haumaru me te manaaki i te taiao. 45 meneti: Kōrero whakaoho mō te rohe me te mātauranga Māori (10), tātari puna raraunga me te whakamahere rangahau (20), waihanga ripanga kohikohi raraunga (15). Rerekētanga: Whakaritea ngā raraunga kua tīpakohia, ngā tūtohi kua tīmata, ngā kupu matua me ngā kōnae oro; whakamahia te pānui tahi, te tuhinga nui me te wāhi mahi mārie mō ngā ākonga mate pānui. Toronga: Whakatauritehia ngā raraunga o ngā rā, ngā wāhi rānei, ka kimi tauira pea i waenga i te marama me te tai.

Overview

Ko tēnei te akoranga tuarima o te ono i te waeine Te Ao o Ngā Ine. Ka rangahau ngā ākonga i te hononga o te tai, te wā me te marama ki tētahi wāhi o tō rātou rohe, ka whakarite hoki mō te kohikohi raraunga tika, haumaru hoki.

Learning intentions

  • WALT: E ako ana tātou ki te rangahau i te hononga o te tai, te wā me te marama ki tētahi wāhi o tō tātou rohe.
  • Ka ako tātou ki te tautohu me te whakamahi i ngā puna raraunga.
  • Ka ako tātou ki te whakarite i tētahi ripanga kohikohi raraunga.
  • Ka ako tātou ki te whai whakaaro ki te haumaru me te manaaki i te taiao.

Success criteria

  • Ka taea e au te tautohu i ngā raraunga mō te wā, te tai me te marama.
  • Ka taea e au te whakamahi i ngā kōrero mātauranga Māori me tētahi maramataka hei āwhina i taku rangahau.
  • Ka taea e au te waihanga ripanga me ngā wāhanga mō te rā, te wā, te tai, te marama me te inenga.
  • Ka taea e au te whakamārama i tētahi tikanga haumaru, manaaki taiao hoki.

Curriculum links

  • Te tūhura me te whakamahi i te reo Māori hei whakawhiti whakaaro, hei uiui, hei whakaatu kitenga.
  • Te whakamahi i ngā inenga, te wā, ngā raraunga me ngā tūtohi hei whakaahua, hei whakataurite i ngā āhuatanga o te ao.
  • Te rangahau: te pātai, te kohikohi, te whakarite me te whakamārama raraunga.
  • Te whakamahi i te mātauranga Māori, te tiaki taiao me te mahi ngātahi ki te ako mō te taiao o te rohe.

Lesson structure (45 minutes)

  1. 0–10 meneti – Kōrero whakaoho: Te rohe me te tai Whakaaturia te kiriata whakaoho me ngā whakaahua o te takutai me te maramataka. Pātai atu: He aha ngā tohu ka kitea e tātou i te takutai? He aha pea te hononga o te marama ki te tai? Tūhono ki te rohe o te kura me ngā kōrero mō taua wāhi. Whakamāramatia kāore ngā kōrero tuku iho katoa e tika ana kia tuhia, kia whakaputaina rānei; me whakaute ngā tikanga me ngā mātauranga a te iwi mana whenua. Whakaritea ngā ākonga kia toru ngā rōpū, ā, tohaina ngā kāri tūranga mō ia mema o te rōpū.

  2. 10–16 meneti – Te reo rangahau me ngā ariā matua Whakaaturia ngā kupu matua me te tauira raraunga: tai timu, tai pari, wā, rā, marama, inenga, puna raraunga, kitenga, haumaru, manaaki. Tauira kōrero: I te Rā ___, i te ___ karaka, he tai ___ i ___. Ko te puna raraunga ko ___. Ka ine mātou i te ___. Āwhinatia ngā ākonga ki te wehewehe i te meka, te matapae me te kōrero tuku iho.

  3. 16–25 meneti – Tātari puna raraunga Tūhuratia ngā tauira puna raraunga i roto i ngā kiriata puna raraunga me ngā pātai tātari: he maramataka, he ripanga tai, he mahere o te rohe, he kōrero a tētahi kaumātua, me ngā kitenga a te rōpū. I ia rōpū, whakarōpūhia ngā puna hei “ka taea te ine”, “he kōrero hei whakamārama”, “me whakaū anō”. Pātai: Ko wai te kaiwhakaputa? Nō hea te raraunga? He aha te wā i kohia ai? Me pēhea e mōhio ai he tika?

  4. 25–30 meneti – Whakamahere rangahau Ka whiriwhiri ia rōpū i tētahi wāhi haumaru, e whakaaetia ana, me tētahi pātai rangahau, hei tauira: Ka pēhea te rerekē o te tai i ngā wā rerekē o te rā? Tirohia te kiriata whakamahere me te tauira pātai. Me tohu ngā rōpū i te rā, te wā, te puna raraunga, te inenga ka whakamahia, me ngā mahi haumaru. Me whakamahere kia kaua e haere ki te taha o te wai me te kore he pakeke, he whakaaetanga hoki.

  5. 30–41 meneti – Waihanga ripanga kohikohi raraunga Tohaina te pepa whakamahere me te ripanga kohikohi raraunga. Ka waihanga, ka whakakī rānei ngā rōpū i tētahi ripanga whai wāhanga mō te rā, te wā, te āhua o te marama, te āhua o te tai, te wāhi, te inenga, te puna me ngā kōrero haumaru. Me whakamahi ngā waeine tika, hei tauira karaka, meneti, henemita; me tuhi hoki ngā kitenga hei rerenga kōrero poto. Hīkoi haere, pātai atu: He aha tā koutou ine? He aha te waeine? Me pēhea koutou e tuhi ai kia mārama ki tētahi atu rōpū?

  6. 41–45 meneti – Tiritiri me te aromatawai tere Ka whakaatu ia rōpū i tana pātai me tētahi wāhanga o tana ripanga. Whakaaturia te kiriata whakamārama me ngā pātai kati: He aha te raraunga tino whai take? He aha te mea me tirotiro anō? Ka mutu, ka tohu ngā ākonga i te paearu angitu kua tutuki, ā, ka tuhi i tētahi mahi ka whai ake mō te akoranga tuaono.

Resources

  • te kiriata whakaoho me ngā kiriata ako, mahi me te kati
  • te pepa whakamahere me te ripanga kohikohi raraunga
  • ngā kāri tūranga mō ia mema o te rōpū
  • He maramataka o te tau me ngā ripanga tai kua tīpakohia, kua tirohia te tika
  • He mahere māmā o te rohe me ngā whakaahua o te wāhi
  • Pene, rārangi, papa mā, me ngā pepa A3 mō te mahi rōpū
  • He rārangi kupu matua me ngā rerenga kōrero tauira
  • He karaka, he ine rīpene, he ine roa rānei mō ngā inenga ā muri ake

Assessment

  • Ka whakarongo te kaiako ki ngā kōrero ā-rōpū, ka tirotiro mēnā e wehewehe ana ngā ākonga i te meka, te matapae me te puna raraunga.
  • Ka aromatawaihia te ripanga mō te tika o ngā wāhanga, ngā waeine, te puna raraunga me ngā tikanga haumaru.
  • Ka whakamahi i te tiritiri whakamutunga hei tirotiro i te mārama o te pātai rangahau me te mahi ka whai ake.

Differentiation

  • Whakaritea ngā raraunga kua tīpakohia, ngā tūtohi kua tīmata, ngā kupu matua me ngā rerenga kōrero tauira mō ngā ākonga e hiahia ana ki te āwhina.
  • Whakamahia te pānui tahi, te kōrero ā-waha i mua i te tuhi, te tuhinga nui, te pepa whai mokowā nui me te wāhi mahi mārie mō ngā ākonga mate pānui, tae atu ki ngā ākonga mate kōrero, mate tuhituhi rānei.
  • Tukua ngā ākonga kia tuhi, kia tuhi mā te rorohiko, kia tuhi reo rānei i ā rātou whakaaro; pānuitia ngā tohutohu me ngā puna raraunga.
  • Mō ngā ākonga matatau, tukuna kia whakataurite i ngā raraunga o ngā rā, o ngā wāhi rānei, ka kimi tauira pea i waenga i te marama me te tai. Me whakamārama hoki mēnā he taunakitanga kē, he matapae noa rānei.

Create Your Own AI Lesson Plan

Join thousands of teachers using Kuraplan AI to create personalized lesson plans that align with Aligned with New Zealand Curriculum in minutes, not hours.

AI-powered lesson creation
Curriculum-aligned content
Ready in minutes

Created with Kuraplan AI

Generated using openai/gpt-5.6-luna

🌟 Trusted by 1000+ Schools

Join educators across New Zealand