Te Tuhi Pūrākau

Overview

Ka ako ngā ākonga ki te hanga me te tuhi i tētahi pūrākau poto e whakaatu ana i te tīmatanga, te raruraru, te whanaketanga me te whakamutunga. Ka tūhono te ako ki ngā pūrākau Māori, ki ngā uara o te reo Māori, me te whai whakaaro ki te wāhi, te whanaungatanga me te tirohanga o ētahi atu.

Learning intentions

• WALT te tautohu i ngā wāhanga matua o tētahi pūrākau.
• WALT te whakamahi i ngā kupu whakaahua me ngā rerenga kōrero hei whakakaha i te pūrākau.
• WALT te whakamahere me te tuhi i tētahi pūrākau poto i roto i te reo Māori.
• WALT te tuku me te whakamahi i ngā kōrero whakahoki hei whakapai ake i ā mātou tuhinga.

Success criteria

• Ka taea e au te tuhi i tētahi tīmatanga e whakaatu ana i te wāhi, te wā me ngā kiripuaki.
• Ka taea e au te hanga i tētahi raruraru, me te whakaatu i pēhea te whakatau.
• Ka whakamahi au i ngā kupu whakaahua, ngā tūmahi me ngā rerenga kōrero tika.
• Ka taea e au te whakamārama i tētahi āhuatanga o taku pūrākau, me te whakapai ake i runga i ngā kōrero whakahoki.

Curriculum links

• Te Reo Māori introduction: te hononga o te reo Māori ki ngā uara me te tirohanga Māori.
• Te Reo Māori introduction: te whakamahi i te kupu whakarite me te whakatauākī hei whakarangatira i te reo me te tikanga.
• Emergent 1 teaching sequence: te whakamahi i te reo whakaute, te mārama o te kōrero, me te whai whakaaro ki te whanaungatanga me te wāhi.
• Te Marautanga o Aotearoa: te whakawhiti whakaaro, te hanga tuhinga, me te aro ki ngā tirohanga rerekē.

Lesson structure (60 minutes)

1. 0–7 min · Whakaoho. Ka whakaatu te kaiako i te pātai whakaohooho, “Mēnā ka kitea e koe tētahi mea ngaro i tō kura, he aha te mea ka tupu?”, mā te pātai whakaohooho me te whakaahua o tētahi pouaka ngaro. Ka kōrero takirua ngā ākonga, kātahi ka tohatoha i ētahi whakaaro ki te rōpū.

2. 7–17 min · Tātari tauira. Ka pānui tahi te kaiako i tētahi pūrākau poto, “Te Pouaka i Raro i te Rākau”, kei roto i te pūrākau tauira me ngā wāhanga kua miramira. Ka tautohu ngā ākonga i te tīmatanga, te raruraru, te whanaketanga, te taumata nui me te whakamutunga. Ka tuhia ngā kupu matua ki te papa.

3. 17–27 min · Ako tika. Ka whakamārama te kaiako i te hanganga pūrākau me ngā āhuatanga reo: ngā kupu wā, ngā tūmahi kaha, ngā kupu whakaahua, ngā kōrero a te kiripuaki, me te kupu whakarite. Ka whakamahia ngā whakaahua o te hanganga pūrākau me ngā tauira reo. Ka whakarōpū ngā ākonga i ētahi rerenga tauira, ā, ka whakamārama he aha te pānga o ia rerenga ki te kaipānui.

4. 27–38 min · Whakamahere takitahi. Ka tohatoha te kaiako i te mahere hanga pūrākau. Ka kōwhiri ia ākonga i tētahi kaupapa e tika ana mō tō rātou reanga, pērā i te taonga ngaro, te haerenga ki tētahi wāhi motuhake, te tiaki i te taiao, te wero rānei i waenganui i ngā hoa. Ka whakamahere rātou i te wāhi, te wā, ngā kiripuaki, te raruraru, te otinga me te karere o te pūrākau. Ka āwhina te kaiako i ngā ākonga e hiahia ana ki te tautoko.

5. 38–51 min · Tuhi hukihuki. Ka tuhi ngā ākonga i tētahi pūrākau 250–350 kupu, mā te whakamahi i ngā pou whakamahere me te rārangi arowhai reo. Ka whakamahara te kaiako kia whakaatu, kaua e kī noa, i ngā kare ā-roto me ngā mahi a ngā kiripuaki. Ka hui poto te kaiako ki ia ākonga, ka tuku kōrero whakahoki mō te hanganga, te mārama me te tika o te reo.

6. 51–57 min · Kōrero whakahoki. Ka noho ngā ākonga ki ngā takirua. Ka pānui tētahi ki tana hoa, ka tuku te hoa i tētahi mea kua kaha, me tētahi whakaaro hei whakapai ake, mā te tauira “He pai ki ahau…” me “Tērā pea ka taea e koe te…”. Ka whakamahia ngā pātai kōrero whakahoki me ngā rerenga tīmatanga. Ka whakarerekē ngā ākonga i tētahi wāhanga o ā rātou tuhinga.

7. 57–60 min · Whakamātautau putanga. Ka whakaatu te kaiako i te kiriata whakakapi me te pātai huritao. Ka tuhi ia ākonga i te whakautu ki te pātai: “He aha te mea nui rawa hei hanga i tētahi pūrākau pai?” Ka kohia hoki ngā mahere me ngā hukihuki hei aromatawai.

Resources

• te whakaaturanga pūrākau me ngā tohutohu mō te akoranga katoa
• te mahere hanga pūrākau
• Papa mā, pene papa mā me ngā pene tae
• He tauira pūrākau poto e hāngai ana ki te reanga
• Papakupu reo Māori, ā-ipurangi rānei
• Pepa tuhituhi, pene me ngā rorohiko mēnā e wātea ana

Assessment

• Ka whakarongo te kaiako ki ngā kōrero takirua, ka tirotiro mēnā ka taea e ngā ākonga te tautohu i ngā wāhanga o te pūrākau.
• Ka aromatawaihia te mahere me te hukihuki mō te hanganga, te mārama o te kōrero, te whakamahinga o ngā kupu whakaahua me te tika o te reo.
• Ka whakamahia te kōrero putanga hei tohu i te māramatanga o ia ākonga me te whakamahere i te akoranga whai muri.

Differentiation

• Mā ngā ākonga e hiahia ana ki te tautoko, ka hoatu he rārangi kupu, he anga rerenga, he tauira tīmatanga, me te kōwhiringa ki te tuhi mā te rorohiko, ki te kōrero tuatahi rānei ki te kaiako.
• Ka taea e ngā ākonga EAL te whakamahi i ngā pikitia, te tuhi i ētahi kupu matua i te reo tuatahi, me te mahi tahi me tētahi hoa reo tautoko.
• Mā ngā ākonga whai hiahia ako motuhake, ka wāwāhia te mahi ki ngā wāhanga iti, ka pānuihia ngā tohutohu ā-waha, ā, ka wātea he wā atu mō te whakamahere.
• Mā ngā ākonga kua oti wawe, ka tāpiri rātou i te kupu whakarite, i tētahi tirohanga kē o te pūrākau, me tētahi whakamutunga e waiho ana he pātai mā te kaipānui.