Te Wā i ia Rā

Overview

Ka ako ngā ākonga ki te pānui me te whakataurite i te wā ki te karaka tairitenga me te karaka matihiko. Ka whakamahi rātou i tētahi mahere hei whakaraupapa i ngā mahi o te rā, ā, ka aro hoki ki te reo ā-tinana i ngā whakawhitinga kōrero ōkawa, ōpaki hoki.

Learning intentions

• WALT pānui i te wā ki te karaka tairitenga me te karaka matihiko.
• WALT whakamahi i ngā kupu me ngā kīanga e pā ana ki te wā.
• WALT whakaraupapa i ngā mahi o tētahi rā ki tētahi mahere.
• WALT kōrero mā te reo ā-waha me te reo ā-tinana e tika ana mō te horopaki.

Success criteria

• Ka taea e au te pānui i te wā ki te karaka tairitenga me te karaka matihiko.
• Ka taea e au te whakamahi i ngā kupu “karaka”, “haora”, “meneti”, “tīmata” me “mutu”.
• Ka taea e au te whakaraupapa i ngā mahi o te rā, mai i te mea tuatahi ki te mea whakamutunga.
• Ka taea e au te whakaatu i te whakarongo me te tū tika i a au e kōrero ana.

Curriculum links

• Ka mārama ki ētahi kupu ake o tētahi kaupapa motuhake: te wā me ngā mahi o ia rā.
• Ka tautohu i ētahi kupu ake o tētahi kaupapa motuhake: te reo pāngarau mō te wā.
• Ka whakamahi mahere hei whakatakoto, hei whakaraupapa i ngā whakaaro.
• Ka mārama ki te reo ā-tinana, ahakoa he ōpaki, he ōkawa rānei te horopaki, me te anga o ngā momo kōrero Māori ake nei.

Lesson structure (30 minutes)

1. 0–4 min · Kupu whakaoho. Ka whakaatu te kaiako i tētahi karaka tairitenga e tohu ana i te 8:00, ā, ka pātai, “He aha te wā? He aha te mahi ka mahia i taua wā?” Whakamahia te kiriata whakaoho me te karaka nui. Ka whakaaro takitahi ngā ākonga, ka kōrero ki te hoa, ā, ka whakamahi i te rerenga kōrero: “Ko te ___ karaka.”

2. 4–10 min · Whakaako tika. Ka whakamārama te kaiako i te mahi a te ringa poto mō te haora me te ringa roa mō ngā meneti, ka whakaatu i te 7:00, 7:30, 8:15 me 8:45. Ka hono ia wā ki ngā karaka matihiko, ā, ka whakamahi i ngā kiriata whakaako me ngā tauira karaka. Ka whakahoki ngā ākonga i ngā kupu “te haurua”, “te hauwhā kua hipa” me “te hauwhā ki te”, me te tohu mā ō rātou ringa ki te ringa poto, ki te ringa roa.

3. 10–16 min · Tākaro takirua. Ka whakarite te kaiako i ngā ākonga kia whitu ngā takirua, ka tohatoha i te pepa mahi pānui wā. Ka pānui ia i ngā wā e whā, ā, ka whakaatu ngā takirua i te wā ki tētahi karaka pohewa, kātahi ka tuhi i te wā matihiko. Ka tirotiro te kaiako i ngā hapa, ina koa te wehewehe i te haora me ngā meneti.

4. 16–23 min · Mahere o te rā. Ka whakaatu te kaiako i ngā mahi tauira: “Ka oho au i te 7:00. Ka tīmata te kura i te 9:00. Ka kai au i te tina i te 12:30.” Ka whakamahia te tauira mahere o te rā me ngā pātai kōrero. Ka mahi takirua ngā ākonga ki te whakaraupapa i ngā wā me ngā mahi ki te wāhanga tuarua o te pepa mahi mahere o te rā, ka tuhi i ngā rerenga kōrero “Tuatahi…”, “Kātahi…”, “Whai muri…”, “Ka mutu…”.

5. 23–27 min · Kōrero me te reo ā-tinana. Ka tono te kaiako ki ia takirua kia kōrero mō tētahi wā me tētahi mahi. Ka whakamahara ia kia anga atu ki te kaikōrero, kia tika te tū, kia titiro, kia tatari hoki kia mutu te kōrero. Ka whakamahi ngā ākonga i te anga: “Āhea koe ___?” “I te ___ karaka.” Ka whakarongo ngā hoa, ka whakaatu i te tohu koromatua mēnā he mārama te wā me te reo ā-tinana.

6. 27–30 min · Arotake me te puta. Ka whakaatu te kaiako i ngā karaka e rua ki te kiriata arotake me ngā pātai puta. Ka whakautu ngā ākonga i te pātai, “He aha te wā o te tīmatanga o te kura?” me te tuhi i tētahi wā ki te pepa mahi. Ka kohia ngā pepa hei tirotiro i te pānui karaka, te whakaraupapa me te whakamahi kupu.

Resources

• te kiriata whakaako mō te wā
• te pepa mahi pānui wā
• Karaka tairitenga nui mō te akomanga
• Karaka ako neke-ringa, kia kotahi mō ia takirua
• Pene, pene rākau me ngā miramira
• Papa mā, pene papa mā, ūkui
• Karaka matihiko, hei tauira ā-kanohi

Assessment

• I te whakaako, ka whakamahi te kaiako i ngā pātai tere: “Ko tēhea te ringa haora?” me “E hia ngā meneti kua hipa?”
• Ka tirotirohia te mahi takirua mō te tika o ngā wā 7:00, 7:30, 8:15 me 8:45, me te tika o te whakaraupapa.
• Ka aromatawaihia te kōrero ā-waha me te reo ā-tinana: te titiro, te tū tika, te whakarongo me te whakamahi i te anga kōrero.

Differentiation

• Mō ngā ākonga e hiahia tautoko ana, whakamahia he karaka ako neke-ringa, whakaatu kotahi noa te wā i ia wā, ā, hoatu ngā anga kōrero me ngā kupu matua ki runga i te pepa.
• Whakamahia ngā tae rerekē mō te ringa haora me te ringa meneti, ā, pānui ā-waha ngā tohutohu. Mā te ākonga e hiahia ana, ka taea te whakarongo ki ngā tohutohu kua tuhia e te kaiako hei tautoko i te pānui, kia dyslexia-friendly.
• Mō ngā ākonga EAL, whakamahia ngā whakaahua o ngā mahi o te rā, ngā tohu ā-ringa me te mahi tahi me tētahi hoa reo tautoko.
• Mō ngā ākonga matatau, tonoa kia hanga e rātou he mahere mō tētahi rā kura me ngā wā pērā i te 8:05, 10:40 me te 1:55, kātahi ka whakamārama i te raupapa ki te hoa.

Extension

• Tirohia he wātaka o te rā, ka tatau e hia ngā meneti te roa o ia mahi.
• Waihangatia he pātai “He aha te wā?” mō tētahi atu takirua, me whakauru he wā ki waenga i ngā haora.
• Whakamāramahia te rerekētanga o te wā tīmata me te wā mutu o tētahi mahi.