Hero background

Te Whakaatu i Ngā Kitenga

Te Reo Māori • Year 4 • 45 • 11 students • Created with AI following Aligned with New Zealand Curriculum

Download now

Free PDF · we'll email you a copy

Te Reo Māori
Year 4
45
11 students
21 August 2026

Teaching Instructions

This is lesson 6 of 6 in the unit "Te Ao o Ngā Ine". Lesson Title: Te Whakaatu i Ngā Kitenga Lesson Description: WALT: E ako ana tātou ki te whakamahi i ngā raraunga o te tai, te wā me te marama hei matapae, hei whakamārama hoki i ngā hononga ki ngā mahi a te hapori me te mātauranga Māori. Angitu: Ka whakaoti i tētahi tūtohi tika, ka matapae i ngā tai ā muri ake, ka tautoko i te matapae ki ngā raraunga, ka whakaatu mā te reo Māori ki te akomanga me te whānau. 45 meneti: Whakaoti tūtohi me te matapae (15), whakarite whakaaturanga ā-rōpū (15), whakaatu me te urupare (15). Rerekētanga: Tukua he kōwhiringa whakaaturanga—kōrero ā-waha, pānui tahi, ataata, pānui whakaahua rānei—me ngā tauira rerenga kōrero, te tuhinga nui, te kōnae oro me te whai wā ki te whakaharatau mō ngā ākonga mate pānui. Toronga: Whakamahia ngā raraunga maha hei hanga matapae whai take, ka whakatakoto i ngā tūtohutanga mō tētahi mahi a te hapori, ā, ka whakautu i ngā pātai a te whānau.

Overview

Koinei te akoranga tuaono, whakamutunga hoki o te waeine Te Ao o Ngā Ine mō ngā ākonga o Tau 4–5. Ka whakamahi ngā ākonga i ngā raraunga o te tai, te wā me te marama hei matapae, hei whakamārama hoki i ngā hononga ki ngā mahi a te hapori me te mātauranga Māori.

Learning intentions

  • WALT: E ako ana tātou ki te whakamahi i ngā raraunga o te tai, te wā me te marama.
  • WALT: E ako ana tātou ki te matapae i ngā tai ā muri ake, mā te whakamahi i ngā tauira me ngā raraunga.
  • WALT: E ako ana tātou ki te whakamārama i ngā hononga ki ngā mahi a te hapori me te mātauranga Māori.
  • WALT: E ako ana tātou ki te whakaatu i ō tātou kitenga mā te reo Māori.

Success criteria

  • Ka taea e au te whakaoti i tētahi tūtohi tika.
  • Ka taea e au te matapae i ngā tai ā muri ake, ā, ka tautoko i taku matapae ki ngā raraunga.
  • Ka taea e au te whakamārama i tētahi hononga ki ngā mahi a te hapori, ki te mātauranga Māori rānei.
  • Ka taea e au te whakaatu i ōku kitenga mā te reo Māori, me te whakautu i ngā pātai.

Curriculum links

  • Te whakamahi i te reo Māori hei whakawhiti whakaaro, hei whakaatu māramatanga, hei taunaki i ngā whakaaro.
  • Te pānui, te waihanga me te whakamārama i ngā tūtohi, ngā raraunga me ngā tauira.
  • Te ine me te whakamahi i te wā, te marama me ngā panonitanga o te tai i roto i ngā horopaki tūturu.
  • Te tūhura i te mātauranga Māori me ngā hononga ki te taiao, te hapori me ngā mahi a te tangata.

Lesson structure (45 minutes)

  1. 0–5 meneti – He whakahoki mahara me te whāinga

Whakaaturia te pātai whakaoho ki ngā kiriata whakataki me te pātai “Me pēhea te mōhio ki te tai āpōpō?”. Whakawhiti kōrero ā-rua: He aha ngā raraunga i whakamahia e tātou i roto i te waeine? Kohia ngā kupu matua, pērā i te tai pari, tai timu, wā, marama, raraunga, matapae.

  1. 5–20 meneti – Whakaoti tūtohi me te matapae

Whakarōpūhia ngā ākonga kia toru ngā rōpū, e 3–4 ngā ākonga ki ia rōpū. Tohaina te pepa mahi tūtohi raraunga me te matapae. Mā ia rōpū e whakaoti te tūtohi mā ngā raraunga kua akohia, ka tautuhi i ngā tauira, kātahi ka matapae i te wā me te āhua o ngā tai e whai ake nei.

Me whakamahi ngā rerenga kōrero:

  • Ki tā mātou matapae, ka…
  • Ko te taunakitanga ko…
  • E hono ana tēnei ki te hapori nā te mea…
  • E hono ana tēnei ki te mātauranga Māori nā te mea…

Hīkoi te kaiako ki waenga i ngā rōpū, pātai atu: He aha te raraunga e tautoko ana i tō matapae? He tauira anō ka kitea?

  1. 20–23 meneti – Whakamārama i ngā mahi whakaatu

Whakaaturia ngā kiriata me ngā tohutohu mō te whakaaturanga. Me whakauru ia whakaaturanga: te tūtohi, te matapae, ngā taunakitanga me tētahi hononga ki te hapori, ki te mātauranga Māori rānei. Tohaina ngā tūranga: kaikōrero, kaiwhakaatu tūtohi, kaiwhakamārama raraunga me te kaiwhakautu pātai.

  1. 23–35 meneti – Whakarite whakaaturanga ā-rōpū

Ka whakarite ngā rōpū i ā rātou whakaaturanga. Ka taea te kōrero ā-waha, te pānui tahi, te hanga ataata poto, te whakamahi rānei i tētahi pānui whakaahua. Me whakamātau ngā ākonga i ngā rerenga kōrero, me whakarite kia whai wāhi ngā mema katoa.

Mā ngā ākonga e hiahia ana ki te tautoko pānui e whakamahi ngā tauira rerenga kōrero, te tuhinga nui me te kōnae oro. Tukua he wā whakaharatau takitahi, ā-rua rānei. Ka taea e te kaiako te tuhi kupu matua ki te papa.

  1. 35–42 meneti – Whakaatu me te urupare

Ka whakaatu ia rōpū mō te rua meneti, ā, ka whai kotahi meneti mō ngā pātai. Whakamahia ngā kiriata me ngā pātai urupare hei ārahi i te hunga whakarongo. Ka taea e ngā ākonga te kī: I rata ahau ki…, I kite au i te taunakitanga…, He pātai tāku…

Me whakamana ngā whakaaro e hono ana ki ngā wheako o te whānau, te maramataka Māori, ngā mahi ika, te whakatō kai, te kohi kai rānei. Kaua e aromātaihia te reo anake; aro hoki ki te tika o te raraunga me te whakamārama.

  1. 42–45 meneti – Whakakapi me te whakaaroaro

Tohaina ngā pepa iti whakaputa mō ngā paearu angitu. Mā ia ākonga e tohu ngā paearu kua tutuki, ā, ka tuhi kotahi rerenga: Ko taku tino kitenga ko… Ka kohia ngā pepa hei aromatawai whakamutunga mō te waeine. Whakakapi ki te kōrero: He aha te take nui o te mōhio ki ngā tai mō tō tātou hapori?

Resources

  • te whakaaturanga kiriata mō te akoranga katoa
  • te pepa mahi tūtohi raraunga me te matapae
  • ngā pepa iti whakaputa mō ngā paearu angitu
  • Raraunga tai, wā me te marama kua whakamahia i ngā akoranga o mua
  • Pene, pene rākau me ngā pepa nui mō ngā whakaaturanga
  • Papa mā, pene papa mā me ngā kupu āwhina reo Māori
  • Kōwae oro, papa whakaatu rānei mō ngā kōwhiringa whakaaturanga

Assessment

  • Aromātaihia te tūtohi: he tika ngā raraunga, ngā tapanga me te whakaaturanga o te tauira.
  • Whakarongo ki te matapae: ka whakamahi te ākonga i ngā raraunga hei taunakitanga, ā, ka whakamārama i tētahi hononga ki te hapori, ki te mātauranga Māori rānei.
  • Mātakitaki i te whakaaturanga me te urupare: ka whai wāhi te ākonga, ka whakamahi i te reo Māori e tika ana mō tōna taumata, ka whakautu rānei i tētahi pātai.

Differentiation

  • Whakaritea ngā rōpū āwhina, ā, tukuna ngā tūranga kia rite ki ngā kaha me ngā hiahia o ia ākonga.
  • Whakamahia ngā tauira rerenga kōrero, ngā kupu matua, ngā whakaahua, te tuhinga nui me te kōnae oro mō ngā ākonga e mate pānui ana, e uaua ana rānei ki te tuhi.
  • Tukua he kōwhiringa whakaatu: kōrero ā-waha, pānui tahi, ataata poto, pānui whakaahua rānei. Ka taea e te ākonga te tuhi i ngā whakaaro ki te reo Ingarihi i te tuatahi, kātahi ka mahi tahi ki te whakamāori.
  • Mā ngā ākonga matatau e whakamahi ngā raraunga maha hei hanga matapae whai take, ka whakatakoto i tētahi tūtohutanga mō tētahi mahi a te hapori, ā, ka whakautu i ngā pātai hōhonu a te whānau.

Create Your Own AI Lesson Plan

Join thousands of teachers using Kuraplan AI to create personalized lesson plans that align with Aligned with New Zealand Curriculum in minutes, not hours.

AI-powered lesson creation
Curriculum-aligned content
Ready in minutes

Created with Kuraplan AI

Generated using openai/gpt-5.6-luna

🌟 Trusted by 1000+ Schools

Join educators across New Zealand