Hero background

Te Whakamārama Whakautu

Te Reo Māori • 60 • 25 students • Created with AI following Aligned with New Zealand Curriculum

Download now

Free PDF · we'll email you a copy

Te Reo Māori
60
25 students
7 August 2026

Teaching Instructions

This is lesson 4 of 10 in the unit "Te Reo Rangatira: Pānui me Tuhituhi". Lesson Title: Pānui 4: Te Whakamārama me te Whakarite Whakautu Lesson Description: Ngā taipitopito: Te Kura Māori o Porirua | Tau 4 | Wāhanga 3, 2026 | 60 meneti | 25 ākonga | PĀNUI. Whāinga Paetae: Ka whakamārama te ākonga i ngā taunakitanga, ka whakataurite whakaaro, ka whakarite whakautu ā-waha, ā-tuhi hoki. Whāinga Ako: Ka ako au ki te hono i te taunakitanga ki taku whakaaro mā ngā kupu honohono me te whakaraupapa i taku whakautu. Paearu Angitū: Ka whakamārama au i te “he aha ai”; ka whakataurite au i ngā whakaaro; ka whakamahi au i nā te mea, heoi anō, nō reira, hei tauira; ka whakaraupapa au i taku whakautu.

Ngā Rauemi: Tuhinga ataata, tūtohi whakataurite, kāri kupu honohono, tauira whakautu, pepa A3, rārangi tirotiro.

Te raupapa ako:

KaiakoĀkonga
0–8Arotake taunakitanga; tauira i te whakawhānui i te whakautu.Tautohu i te whakaaro me te take.
8–18Whakaako i ngā kupu honohono me te tūtohi whakataurite.Whakarōpū whakaaro, kōrero ā-waha.
18–30Pānui anō i ngā wāhanga matua; pātai hōhonu.Rapu taunakitanga, hanga whakautu whakaraupapa.
30–47Ārahi i ngā rōpū; tuku kōrero whakahoki.Mahi takirua/rōpū, tuhi whakautu whai wāhanga.
47–55Whakaatu tauira; arotake ā-hoa.Pānui whakautu, tuku kupu whakapai.
55–60Whakarāpopoto i ngā rautaki.Tuhia te rautaki ka whakamahia e koe.

Ngā mahi rerekē: Rōpū Kaiako: Hanga whakautu mā te tauira me ngā rerenga tīmatanga. Rōpū Motuhake: Whakamāramahia ngā taunakitanga ki te tūtohi. Kupu Waiwai: Whakaari kōrero mā ngā kupu honohono. Arapū o te rā: whakarite — kimi kupu e ōrite ana te tikanga. Pūkara: Whakatauritea ngā tirohanga e rua, ka whakatau ko tēhea te mea kaha ake me te aha.

Aromatawai: Aromatawai i te tūtohi, te whakautu tuhi me te reo ā-waha; tirohia te hononga taunakitanga–whakamārama me te whakaraupapa. Katinga/whakaaro huritao: He kupu honohono i pai rawa? Te ako ā muri: Ka whakaoti takitahi ngā ākonga i tētahi urupare pānui.

Overview

Koinei te akoranga tuawhā o te raupapa “Te Reo Rangatira: Pānui me Tuhituhi”. Ka whakamahi ngā ākonga i tētahi tuhinga ataata e pā ana ki ngā kararehe hei pānui anō, kimi taunakitanga, whakataurite whakaaro, ā, whakarite whakautu ā-waha, ā-tuhi hoki.

Learning intentions

Ka ako au ki te:

  • hono i te taunakitanga ki taku whakaaro;
  • whakamārama i te “he aha ai”;
  • whakamahi i ngā kupu honohono: nā te mea, heoi anō, nō reira, hei tauira;
  • whakaraupapa i taku whakautu i mua i te tuhituhi.

Success criteria

  • Ka taea e au te tohu i te whakaaro matua me te take.
  • Ka taea e au te whakamahi taunakitanga hei whakamārama i taku whakaaro.
  • Ka taea e au te whakataurite i ngā whakaaro e rua.
  • Ka taea e au te whakaraupapa i taku whakautu, ā, te whakamahi tika i ngā kupu honohono.

Curriculum links

  • Ka whai whakaaro ki te pūtake o te tuhituhi me te kaipānui.
  • Ka whakarōpū i ngā whakaaro ōrite ki roto i tētahi mahere tuhituhi, kia raupapa ai te tuhinga.
  • Ka mārama ki ngā kounga tuhituhi e hāngai ana ki te kaipānui, te kaupapa me te take i tuhia ai.
  • Ka whakamahi pikitia, tohu tuhituhi me te kōrero mō te kaupapa matua hei tautoko i te pānui me te tuhituhi.

Lesson structure (60 minutes)

  1. 0–8 min · Arotake taunakitanga. Ka whakaatu te kaiako i te tuhinga ataata me tētahi rerenga tauira mā ngā kiriata whakataki me te tuhinga ataata, ka tauira i te whakawhānui i te whakautu: “Ki ōku whakaaro… nā te mea…”. Ka pānui tahi ngā ākonga i tētahi wāhanga poto, ka tautohu i te whakaaro me te take; ka tohu pea ki te pikitia, ki te kupu, ki te rerenga rānei.

  2. 8–18 min · Kupu honohono me te whakataurite. Ka whakamārama te kaiako i te tikanga o nā te mea, heoi anō, nō reira me hei tauira, ka whakamahi i ngā kiriata hei whakaatu i tētahi tūtohi whakataurite. Ka whakarōpū ngā ākonga i ngā whakaaro ki te taha “ōrite” me te taha “rerekē”, ā, ka kōrero takirua mā ngā rerenga tīmatanga: “He ōrite nā te mea…” me “He rerekē, heoi anō…”.

  3. 18–30 min · Pānui anō me te rapu taunakitanga. Ka ārahi te kaiako i te pānui anō o ngā wāhanga matua, ka tuku pātai hōhonu: “He aha te taunakitanga?”, “He aha ai?”, “Ko tēhea whakaaro te kaha ake?”. Ka mahi ngā ākonga i te pepa kimi taunakitanga me te mahere whakautu, ka tuhi i te taunakitanga, tō rātou whakaaro, me te whakamārama.

  4. 30–47 min · Mahi rōpū me te tuhituhi. Ka whakarōpū te kaiako i ngā ākonga ki te takirua, ki te rōpū iti rānei, ā, ka tohatoha i ngā mahi: kaikōrero, kaituhi, kairapu taunakitanga me te kaitaki kupu. Ka hanga ngā ākonga i tētahi whakautu ki te pepa A3: whakaaro → taunakitanga → whakamārama → whakataurite/whakatau. Ka whakamahia ngā kāri kupu honohono me ngā rerenga tīmatanga; ka tautoko te kaiako i te Rōpū Kaiako mā te hanga whakautu tahi.

  5. 47–55 min · Pānui ā-waha me te arotake ā-hoa. Ka whakaatu te kaiako i tētahi tauira whakautu, ka whakatauira i te whakahoki kōrero whaihua. Ka pānui ia rōpū i tana whakautu; ka tuku ngā hoa i tētahi kupu whakapai me tētahi whakaaro hei whakapai ake, pērā i: “He pai tō taunakitanga nā te mea…” me “Ka taea e koe te whakamahi i…”.

  6. 55–60 min · Katinga me te whakaaro huritao. Ka whakarāpopoto te kaiako i te rautaki: “Kimihia, whakamāramahia, whakatauritea, whakaraupapatia.” Ka whakaoti takitahi ngā ākonga i ngā pepa putanga Success Criteria, ka tuhi: “Ko te kupu honohono i pai rawa ki ahau ko ___ nā te mea ___.” Ka kohia ngā pepa hei whakamahere i te urupare pānui ā muri.

Resources

  • ngā kiriata whakataki me te tuhinga ataata
  • pepa kimi taunakitanga me te mahere whakautu
  • Tuhinga ataata e pā ana ki ngā kararehe
  • Tūtohi whakataurite
  • Kāri kupu honohono
  • Tauira whakautu
  • Pepa A3 me ngā pene karakara
  • Rārangi tirotiro
  • Ngā pepa putanga Success Criteria

Assessment

  • I aroturukihia te pānui ā-waha, te tautohunga i te whakaaro matua, me te whakamahi i ngā kupu honohono.
  • Ka tirohia te tūtohi me te tuhinga mō te hononga taunakitanga–whakamārama, te whakataurite me te raupapatanga.
  • Ka whakamahia te pepa putanga hei aromatawai i te rautaki e mārama ana ki ia ākonga.

Differentiation

  • Rōpū Kaiako: Ka hanga whakautu tahi mā te tauira, ngā pikitia me ngā rerenga tīmatanga: “Ki ōku whakaaro… nā te mea… nō reira…”.
  • Rōpū Motuhake: Ka whakamārama i ngā taunakitanga ki te tūtohi mā te tuhi, te tohu, te tā pikitia rānei; ka whakaaetia te kōrero ā-waha i mua i te tuhituhi.
  • Kupu Waiwai: Ka whakaari kōrero poto mā ngā kupu honohono, me ngā kāri tae hei tohu i te hononga o ngā whakaaro.
  • Arapū o te rā: whakarite — ka kimi kupu e ōrite ana te tikanga, ka whakamahi i roto i tētahi rerenga.
  • Pūkara: Ka whakataurite i ngā tirohanga e rua, ka whakatau ko tēhea te mea kaha ake, me te whakamārama i te take.
  • Mā te ākonga autistic e whai i te raupapa kua kitea ki ngā kiriata, ngā tohutohu kotahi te wā, he wā poto mō te tukatuka, me te kōwhiringa ki te tuhi, ki te kōrero, ki te tā pikitia rānei. Ka hono ngā tauira ki ngā kararehe me ngā pikitia kia whai wāhi ai ngā ngākau nuitanga o te ākonga.

Create Your Own AI Lesson Plan

Join thousands of teachers using Kuraplan AI to create personalized lesson plans that align with Aligned with New Zealand Curriculum in minutes, not hours.

AI-powered lesson creation
Curriculum-aligned content
Ready in minutes

Created with Kuraplan AI

Generated using openai/gpt-5.6-luna

🌟 Trusted by 1000+ Schools

Join educators across New Zealand